Brein

Narcistische persoonlijkheidsstoornis: de kenmerken

narcist
Share Button

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis is een mentale stoornis, waarbij mensen een verkeerd beeld van hun eigen belangrijkheid hebben en een diepe behoefte aan bewondering. Mensen met deze stoornis vinden zichzelf superieur aan anderen en hebben weinig inlevingsvermogen in andermans gevoelens. Wat zijn de primaire kenmerken van de narcist?

De narcist wil winnen door het verlies van anderen

Narcisten worden vaak getypeerd als mensen die alleen van zichzelf houden, geobsedeerd zijn door eigen activiteiten, aandacht zoeken, en eigen dromen en doelen nastreven. Ze zijn niet per definitie perfecte, knappe en slimme personen (hoewel ze charismatisch zijn). Alleen op basis hiervan zouden veel mensen getypeerd kunnen worden als narcist. Maar zo simpel ligt het niet.

Gezonde versus ongezonde macht

Volgens verscheidene experts, moet er onderscheid gemaakt worden tussen gezonde versus ongezonde macht. De drang naar macht is aanwezig in de meeste mensen. Het wordt een ander verhaal wanneer er sprake is van een neurotische macht over anderen.  Een narcist heeft een gebrek aan empathisch vermogen, schept er genoegen in om mensen als inferieur te beschouwen en behandelt deze mensen met minachting. De narcist wil winnen door het verlies van anderen.

De Mayo Clinic geeft de volgende definitie van een narcistische persoonlijkheidsstoornis:

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis is een mentale stoornis, waarbij mensen een verkeerd beeld van hun eigen belangrijkheid hebben en een diepe behoefte aan bewondering. Mensen met deze stoornis vinden zichzelf superieur aan anderen en hebben weinig inlevingsvermogen in andermans gevoelens. Achter dit masker van zelfverzekerdheid ligt een fragiel gevoel aan eigenwaarde. Een narcist is kwetsbaar voor elke vorm van kritiek.

Elk mens heeft de behoefte om belangrijk te zijn voor anderen en gerespecteerd en gewaardeerd te worden. De narcist echter heeft een compulsieve behoefte aan aandacht en bewondering die gebaseerd is op zijn lage gevoel van eigenwaarde. Hij heeft het nodig om neer te kijken op anderen en zich superieur te voelen. Kritiek wordt daarom als bedreigend gezien. Een persoon van ‘lagere’ waarde wordt door de narcist constant aan de ‘lagere’ waarde herinnerd.

Kenmerken van een narcist opgesteld door de  Mayo Clinic

  • Geloven dat ze beter zijn dan anderen en willen hier steeds bewijs voor
  • Fantaseren over macht, succes en aantrekkelijkheid (als bewijs van superioriteit)
  • Overdrijven hun prestaties en/of talenten (scheppen er genoegen in dat anderen zich minder voelen)
  • Verwachten continue bewondering en
  • Geloven dat ze speciaal zijn en gedragen zich als zodanig (om bevestiging voor hun hogere status te krijgen)
  • Kunnen andermans emoties en gevoelens niet herkennen (gebrek aan empathisch vermogen, ze gaan helemaal op in hun eigen behoeften en zien anderen als bezit, verlenging van zichzelf, middel om hun doel te bereiken)
  • Verwachten dat anderen meegaan in hun plannen en ideeën (als bewijs van slaafsheid van anderen aan hun)
  • Maken gebruik/misbruik van anderen
  • Tonen minachting voor degenen die ze als inferieur zien (scheppen er genoegen in anderen te kwetsen en te beschamen om hen in de ‘hoek’ te houden)
  • Zijn jaloers op anderen en geloven dat anderen jaloers op hen is
  • Hebben problemen met het onderhouden van gezonde relaties (gebrek aan emotionele intelligentie)
  • Hebben onrealistische doelen en onrealistische verwachtingen van anderen
  • Zijn snel gekwetst en voelen zich snel afgewezen
  • Hebben een laag zelfbeeld
  • Lijken vastberaden en rationeel (niet emotioneel, ze willen geen emotionele intimiteit)

Manipulatie

Ook belangrijk: narcisten willen op een compulsieve manier de controle over een ander door de ander zo ver te krijgen dat deze eigen focus, doelen, behoeften, waarden en dromen opgeeft voor het geluk van de narcist. In het kader hiervan manipuleren narcisten (noemen bijvoorbeeld hun gekwetste gevoelens, hoe fout de ander zit, wat ze nodig hebben om gelukkig te zijn).

Psycholoog Alfred Adler  zegt dat narcisten  een neurotische macht uitoefenen (inclusief het gebruik van strafmaatregelen) om de wil van de ander te ondermijnen. Ze zijn experts in misleiding en kunnen ook misleidend charmant zijn.

De charme van een narcist is slechts oppervlakkig

Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis tonen aanvankelijk interesse en waardering voor de ander en zijn dan ook charmant en charismatisch. Echter, ze zijn bedreven in het manipuleren van anderen. De charme is oppervlakkig, omdat het met hun eigen agenda te maken heeft. Het doel van de charme is de ander in hun web vangen, en zorgen dat de ander er steeds meer op gebrand is de narcist te behagen. Ze kunnen gewelddadig worden wanneer hun spel belemmerd wordt op een of andere manier. Een recente publicatie over de misleidende charme van een narcist is van een vrouw die uitstekend beschrijft hoe ze de prooi werd van een narcistische man: Divorcing a Narcissist – One Mom’s Battle

Kil en onachtzaam m.b.t. andermans gevoelens

Niet alleen ontbreekt het narcisten aan gebrek aan inlevingsvermogen, ze zijn ook trots op de eigenschap dat ze kil en onachtzaam zijn met betrekking tot andermans gevoelens, omdat dit volgens hen een sterkte is. Dus zijn ze niet bereid om te stoppen met het gedrag dat kwetsend voor de ander is, noch zullen ze bereid zijn om tot gedrag over te gaan bijdraagt tot het geluk van de ander. Dit zou in hun ogen een zwakheid zijn. Dus wanneer de ander duidelijk maakt gekwetst te zijn of aangeeft dingen veranderd te willen zien, gaan narcisten over op bestraffende tactieken, inclusief sarcasme, om de ander een schuldgevoel aan te praten, te vernederen of te intimideren. Voor mensen die een relatie hebben met een narcist is het dan ook onmogelijk om gevoelens te uiten en gehoord te worden.

Behoeften van narcist zijn belangrijker dan andermans behoeften

De focus zijn van aandacht, is wat narcisten willen. Hun behoeften zijn belangrijker dan die van anderen. Nadat ze er in geslaagd zijn hun partner onzeker te maken, zullen ze hun charme weer aanboren om hun partner een gevoel van belangrijkheid te geven.  Dit is om de afhankelijkheid van de partner ten opzichte van de narcist verder te vergroten. Partners en kinderen worden als emotionele boksballen gebruikt, zodat een narcist goedkope feel-good momenten kan beleven en in de illusie kan blijven machtig te zijn.

Vijf vroege tekenen

In een artikel van vorig jaar (5 Early Warning Signs You’re With a Narcissist, Huffington Post) beschrijft dr. Craig Malkin 5 vroege tekenen die vertellen dat je in relatie met een narcist bent:

  1. Geprojecteerde gevoelens van onzekerheid
  2. Emotie fobie
  3. Een onderbroken familiegeschiedenis
  4. Idolatie
  5. Grote behoefte aan controle

Risicofactoren in de jeugd

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis komt niet erg vaak voor, hoewel bepaalde kenmerken over het algemeen genomen vaak in die richting kunnen wijzen. Het komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. De symptomen zijn dan ook een resultaat van het in de jeugd ontstane denkbeeld dat kwetsbaarheid een zwakheid is. Veel jongens raken zo het vermogen kwijt om zich in te kunnen leven in anderen, simpelweg omdat dit geassocieerd wordt met inferioriteit en zwakte.  Codependency (medeafhankelijkheid) komt meer voor bij vrouwen. Dit is een psychische aandoening die voorkomt bij mensen die in hun jeugd vaak opgegroeid zijn in disfunctionele gezinnen waar zij op de één of andere wijze onvoldoende in hun gezonde basisvoorwaarden en behoeften zijn ondersteund. Vaak is er sprake van een achtergrond van verwaarlozing, mishandeling of misbruik. Meisjes wordt over het algemeen aangeleerd om hun behoeften niet boven die van anderen te stellen.

Volgens de Mayo Clinic zijn de risicofactoren in de jeugd:

  • Afkijken van manipulatief gedrag door een van de/of beide ouders
  • Overdreven ouderlijke complimenten of verwennerij
  • Ouderlijke minachting voor emoties en emotionele behoeften
  • Gebrek aan affectie en complimenten
  • Onvoorspelbare en onbetrouwbare zorg door ouders

Geen enkel op zichzelf staand symptoom maakt iemand een narcist. Er zijn echter kernsymptomen die cruciaal zijn:

    • Het manipuleren van anderen ter vervulling van eigen behoeften
    • Zorgen dat anderen zich waardeloos en onzeker voelen (door ze kleiner te maken), waardoor een narcist een machtsgevoel heeft.

Narcistische- en antisociale persoonlijkheidsstoornis: veel overeenkomsten

De overeenkomsten tussen mensen met een narcistische- en antisociale persoonlijkheidsstoornis zijn groot, volgens dr. Stanton Samenow (Inside the Criminal Mind). Bij beiden is er sprake van een geloofssysteem dat hen vertelt dat ze het recht hebben om anderen te kwetsen en te kleineren. Ook zijn beiden constant op hun hoede om hun grootste angst te vermijden: inferieur, onbekwaam en kwetsbaar zijn. Om die reden vallen ze anderen bewust aan op hun gevoel van eigenwaarde, zowel openlijk als passief agressief. Dit is een aangeleerde strategie (verdediging) dat hen kalmer maakt.

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!