Vetzuren Voeding

Voldoet kokosolie aan de gezondheidsclaims?

kokos
Share Button

Voldoet kokosolie aan alle gezondheidsclaims ? Kokosolie is geschikt voor vele manieren van voedselbereiding, vanwege de lange houdbaarheid. Het heeft lang een slechte reputatie gehad, omdat het een hoog gehalte aan verzadigde vetten bevat. Wat is daadwerkelijk het effect van kokosolie op afname buikomvang, Alzheimer en cardiovasculaire gezondheid?

Kokosolie: wel/niet goed

olieenEen mediacampagne uit de jaren 80 beschadigde de reputatie van kokosolie en andere tropische oliën. Ze zouden verantwoordelijk zijn voor hartaanvallen vanwege de vele verzadigde veten. Het medische etablissement sprong er gretig bovenop. Het Voedingscentrum hanteert die theorie overigens nog steeds. Het resultaat was dat veel voedselfabrikanten stopten met het gebruik ervan. En sindsdien kwamen producten vol te zitten met gehydrogeneerde oliën.

De Gezondheidsraad is ook niet te spreken over kokosolie, maar volgens Frank van Berkum, internist en obesitasspecialist, loopt de Gezondheidsraad zo’n 6 jaar achter met adviezen.

Dat was niet zo’n slimme stap, want gehydrogeneerde olie bevat transvetten, die meer gevaar opleveren voor de gezondheid dan de verzadigde vetten uit kokosolie en palmolie.

Toen dit bekend werd, gingen de voedselfabrikanten de transvetten juist steeds meer vervangen door tropische oliën.

Het gebruik van kokosolie is nu thuis en in restaurants ingeburgerd, en ze staan op de plank bij elke supermarkt. Het wordt gebruikt om te frituren en te bakken, en men houdt van de rijke, nootachtige, bijna zoete smaak. Vooral wanneer de olie minimaal bewerkt is (‘virgin’).

Het tij is nu wel gekeerd, en sommige voormalige tegenstanders roemen de olie nu vanwege de gezondheidsvoordelen. Het zou gewichtsverlies bevorderen, voorkomt hartaandoeningen, Alzheimer, diabetes, artritis en andere chronische ziekten. Ook bevordert het spijsvertering, herpes infecties en wordt het immuunsysteem er sterker van. Dat zijn heel veel claims.

Dat zijn veel voordelen die de olie te bieden heeft, en laten we eens kijken naar een aantal onderzoeken naar het effect van kokosolie op de gezondheid, waarbij we de eerste 3 claims behandelen.

Voldoet kokosolie aan zijn gezonde reputatie ?

Cholesterol en gezondheid van het hart

Hoewel verzadigde vetten cholesterol kunnen verhogen, varieert de chemische structuur van deze vetten. De effecten op de cardiovasculaire gezondheid variëren dus ook. De verzadigde vetten in kokosolie lijken neutraler te zijn m.b.t. hun effect op cholesterol, dan de verzadigde vetten uit vlees. Dit is met verzadigde vetten in chocola en zuivelproducten ook het geval

Een primair verzadigd vet in kokosolie is laurinezuur. Laurinezuur verhoogt het cholesterol sterk op de eerst (korte)termijn, aangenomen wordt dat laurinezuur het cholesterol echter op de lange termijn verlaagt. Maar hier is te weinig over bekend

Toch bleek dat kokosolie een positief effect had op het cholesterol van vrouwen met obesitas, ondanks het kortdurende karakter van de studie. In medisch vakblad Lipids stond in 2009 een studie, waaruit bleek dat de consumptie van 30 ml kokosolie per dag -12 weken lang-  een gunstig effect had op het cholesterol van deze vrouwen.

noot3

Wel is onduidelijk hoe laurinezuur in kokosolie het cholesterol beïnvloedt. Dit is afhankelijk van welke olie door kokosolie veervangen wordt. Als het in de plaats komt van plantaardige oliën met onverzadigde vetten, dan kan het een negatieve invloed hebben. Wanneer het boter of crème vervangt, heeft het een neutraal effect, of vindt er een lichte verlaging plaats.

In landen als Sri Lanka en Polynesia wordt veel kokosolie geconsumeerd en hebben mensen gezondere cholesterolspiegels. Ook is het percentage van cardiovasculaire aandoeningen betrekkelijk laag. Of dit 100% door kokosolie komt is onduidelijk, andere voedingsgewoonten kunnen er ook mee te maken hebben.

Er is ook genoeg onderzoek waaruit blijkt dat kokosolie cholesterol noch verlaagt, noch verhoogt.

Cholesterolspiegels zijn in West Europa hoger dan in Zuid Europa, waar ze echt niet alleen olijfolie en zonnebloemolie eten, maar ook verzadigde vetten. En behalve verzadigde vetten, ook minder bewerkt voedsel en minder suikers.

Dr. W. Willith, verbonden aan Harvard School of Public Health, zegt dat kokosolie een prima olie is voor in de keuken, maar dat deze beter niet overvloedig gebruikt zou moeten worden. Als reden noemt hij dat de meeste studies kortdurende studies zijn geweest, en dat er nog te weinig inzicht is in het effect van kokosolie op hart- en bloedvaten. Plantaardige oliën die voornamelijk bestaan uit onverzadigde vetten, verlagen wel het cholesterol. In kokosolie zit meer verzadigd vet (90%) dan in boter (64%).

Een link tussen verhoogd risico van cardiovasculaire aandoeningen en het gebruik van verzadigde vetten is er vooralsnog niet.

Gewichtscontrole

Kokosolie zou een positieve invloed hebben op gewichtsverlies. De olie bevat MCT (medium chain triglyceriden), en MCT’s worden anders omgezet dan andere vetten, ze worden minder effectief opgeslagen dan andere vetten. Bij de omzetting van MCT worden meer calorieën verbrand.

Lichaamsvet

Een studie uit 2011 laat zien dat muizen  die kokosolie consumeerden, minder lichaamsvet hadden dan muizen. Bij een andere studie werden ratten overvoerd met ofwel long chain vetten ofwel MCT’s. De laatste groep kwam 20% minder aan in gewicht en ha 23% minder lichaamsvet.

Verbranding

Kokosolie is thermogenisch: het consumeren van voeding met thermogene eigenschappen is erg belangrijk bij gewichtsverlies. Thermogene stoffen hebben de eigenschap dat ze de stofwisseling verhogen, hierdoor wordt er meer vet omgezet in energie dan normaal. Door de extra hoeveelheid vrijgekomen energie zal je lichaam meer energie hebben en warmte produceren. Het heeft het ongeveer het effect van sterk gekruid voedsel.

Een inname van 15-30 gram MCT’s per dag scheelde per dag zo’n 120 calorieën, volgens deze studie. Andere onderzoeken bevestigen dit: wanneer mensen vetten vervangen door MCT vetten, ze meer calorieën verbranden.

Een calorie uit kokosolie lijkt dus niet hetzelfde te zijn als een calorie uit andere olie (hoewel grasboter en olijfolie ookgezond zijn.

Olijfolie heeft een gunstig effect op vetprofiel en verstoorde stofwisseling

Vergeleken met dezelfde hoeveelheid calorieën uit andere vetten, geven MCT’s snel een verzadigd gevoel en leiden zo automatisch tot een verminderde calorie-inname. Geen slechte keuze dus, kokosolie in een dieet. Het heeft te maken met de manier waarop deze vetten worden omgezet: ketonen (die geproduceerd worden door de lever wanneer je kokosolie consumeert) verminderen eetlust.

Buikvet

Voor een onderzoek kregen 40 vrouwen  2 eetlepels kokosolie ofwel sojaolie, voor 28 dagen. Ze aten minder calorieën en moesten dagelijks wandelen. Zowel in de kokosoliegroep als de sojaoliegroep was er gewichtsverlies. Maar alleen bij de kokosoliegroep was er sprake van verminderd buikvet. Bij mannen idemdito: een gebruik van dezelfde dagelijkse hoeveelheid, 4 weken lang, leidde tot een gemiddelde afname van buikomvang van 2.86 cm.

Dit lijkt erop dat kokosolie vetverbranding stimuleert: er blijven meer calorieën buiten, en er komen minder calorieën binnen.

Alzheimer

Alzheimer en andere neurodegeneratieve ziekten gaan als een epidemie de westerse wereld over. Er is veel studie gedaan over kokosolie en het effect op Alzheimer. De theorie m.b.t. een vermeend positief effect van de olie op Alzheimer, is dat de MCT’s de productie van ketonen in de lever stimuleren, wat een alternatieve energiebron voor de hersencellen oplevert. Die hersencellen hadden het vermogen verloren om glucose te gebruiken, als gevolg van Alzheimer.

In 2011 publiceerde  dr. Mary Newport het boek “Alzheimer’s Disease: What If There Was a Cure? The Story of Ketones.”

Dr. Newport verklaart in dit boek dat de dementie van haar echtgenoot sterk verbeterde door regelmatig gebruik van kokosolie. Voor wie zich zorgen maakt om zijn/haar cognitieve toekomst s het misschien de moeite waard om te proberen.

Het is opvallend dat na publicatie van het boek van dr. Newport, onderzoek naar de invloed van kokosolie op Alzheimer op een heel laag pitje is komen te staan.

In 2013 startte de University of South Florida’s Health Byrd Alzheimer’s Institute een onderzoek om de effecten van kokosolie op Alzheimer te meten. De studie is gefinancierd door een particulier initiatief, omdat de overheid geen interesse heeft.

De olie wordt ofwel opgehemeld als wonderolie, ofwel de pan ingehakt. Maar er is ook gewoon een nuchtere tussenweg. Hou je van de smaak, lekker gebruiken. En vergeet ook de plantaardige oliën niet.


Referenties

MCT’s en verminderde eetlust

Kokosolie en cholesterol

  • www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21669587

Kokosolie thermogenetisch

  •  www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12975635

Kokosolie en lichaamsvet

  •  www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21643838 (muizen minder lichaamsvet)
  •  www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6849272 (ratten minder lichaamsvet)

Minder calorie/inname

  •  www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12532160
  •  www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8654328

Minder eetlust

  •  www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23632752

Minder buikvet

www.link.springer.com/article/10.1007

www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3226242/

www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19786383

Meer links naar onderzoeken


Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!