Nieuws

Verspreiding van alvleesklierkanker naar lever: moleculaire stappen in kaart gebracht

lever2
Share Button

Onderzoekers hebben de exacte moleculaire stappen in kaart gebracht, m.b.t. de manier waarop alvleesklierkanker zich naar de lever verspreidt. Deze bevindingen – gepubliceerd in Nature Cell Biology- kunnen tot behandelingen leiden die metastase (uitzaaiiing) afremmen.

Proces van uitzaaiing geremd

De onderzoekers van Weill Cornell Medical College brachten deze moleculaire stappen van uitzaaiing in kaart. Dit kan mogelijk leiden tot manieren om metastase te remmen. Het is deze verspreiding die de ziekte zo dodelijk maakt.  Ook biedt de studie een nieuwe biomarker aan artsen om de allereerste tekenen van alvleesklierkanker te testen.

De focus lag tijdens de studie op de rol van exosomen (eiwtcomplexen) die eiwitten uit de tumor bevatten. Ze maken de omgeving van de lever klaar voor de verspreiding van de alvleesklierkanker.

Geschat wordt dat circa 2.2% van de Nederlanders jaarlijks gediagnosticeerd wordt met alvleesklierkanker. Vanaf het 50e levensjaar heeft men een vergrote kans op de ziekte. Een jaar na de diagnose alvleesklierkanker is ruim 60% van de patiënten nog in leven als zij stadium I alvleesklierkanker hebben. Na 3 jaar is iets minder dan 50% van de patiënten nog in leven. Voor stadium IV is ongeveer 1 op de 10 (10%) na 1 jaar nog in leven en ongeveer 5% na 3 jaar. Sinds 1999 is de overleving van alvleesklierkanker iets verbeterd.

Dr. David Lyden, auteur van de studie:

“Wat dit type kanker zo dodelijk maakt is dat patiënten meestal niet symptomatisch zijn, en dus niet worden gediagnosticeerd. Totdat de kanker in een vergevorderd stadium is en de behandelingsopties beperkt zijn.”

Micro-omgeving vatbaar voor uitzaaiing

Tijdens de studie creëerden de onderzoekers een omgeving voor alvleesklierkanker in muismodellen en ontdekten dat exosomen al in het beginstadium hun weg naar de lever vinden . Eenmaal in de lever werden de exsomen opgepikt door de immuuncellen (Kupffer cellen). Dit proces veranderde de genexpessie en proteïnesamenstelling van de Kuppfercellen, en zette hen aan tot de productie van een krachtig proteïne. Dit proteïne beïnvloedde op zijn beurt het gedrag van een celgroep, waardoor leverfibrose ontstond. Leverfibrose is de meest voorkomende leveraandoening die voortschrijdende beschadiging door verlittekening van de lever bewerkstelligt. Dit creëert een micro-omgeving die vatbaar is voor metastase en tumorgroei.

Levensverlengend

Lyden en zijn collega’s ontdekten dat de alvleesklier-exosomen een proteïne bevatten, genoemd macrofaag migratie inhibitie factor (MIF). Wanneer de onderzoekers MIF van de exosomen elimineerden, werd de vorming van een fibrotische, tumorbevorderende omgeving in de lever gestopt.

“In muismodellen van de progressie  van alvleesklierkanker, worden MIF-exosomen vrijgezet voor aanvang van het alvleesklier carcinoom en dit wekt  van fibrose op. Al in een heel vroegtijdig stadium wordt de micro-omgeving van de lever rijp gemaakt voor metastase.”

Nu dit proces begrepen werd, poogden de onderzoekers om elke individuele stap in dit proces te blokkeren.

“Het verstoren van slechts 1 willekeurige stap in de proces verminderde reeds de metastase. Dit kan leiden tot de ontwikkeling van behandeling die het leven van patiënten kan verlengen.“

Biomarker

Lyden en zijn team ontdekten ook dat MIF in exosomen het hoogst is bij patiënten die alvleesklierkanker in een vergevorderd stadium hebben, zoals bij patiënten die op het punt stonden om lever metastase te ontwikkelen. Dit kenmerk kan volgens de onderzoekers gebruikt worden als indicator die aangeeft of er uitzaaiing in de lever zal gaan plaatsvinden. Aangezien pancreatitis –een aandoening die gekenmerkt is door ontsteking- zich bij een gedeelte van de patiënten ontwikkelt tot alvleesklierkanker, geloven de onderzoekers dat MIF ook als biomarker kan fungeren voor artsen, zodat de progressie in kaart gebracht kan worden.

Op dit moment testen Lyden en zijn team of het mogelijk is om via MIF-spiegels in exosomen (via bloedafname van patiënten) accuraat in te schatten hoe het met de kans op alvleesklierkanker gesteld is bij patiënten met goedaardige laesies van de alvleesklier.

LHW Foundation meldt de volgende klachten en symptomen

Een tumor in de alvleesklier is vaak al lang aanwezig voordat iemand daar iets van merkt. Vaak gaat alvleesklierkanker in het begin niet gepaard met tekens en symptomen. Deze worden pas waargenomen als de kanker wat verder gevorderd is. Er zijn wel wat vroege tekenen, maar die zijn vaak vaag en niet meteen te koppelen aan de alvleesklierkanker. Ook variëren de symptomen en klachten doordat de tumor zich op verschillende locaties in de alvleesklier kan bevinden (kop, lichaam of staart). De aard van de klachten is dan ook afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor en van stoornissen in organen die door de tumor zijn aangetast. De klachten ontstaan over het algemeen pas wanneer de tumor is doorgegroeid in een ander orgaan of in de zenuwbanen rondom de alvleesklier.

Algemene klachten en symptomen

Een aantal vaak voorkomende (soms vage) klachten en symptomen bij patiënten met alvleesklierkanker zijn:

  • Pijn
  • Geelzucht
  • Gestoord ontlastingspatroon
  • Gewichtsverlies
  • Suikerziekte
  • Waterbuik (ascites)
  • Pancreatitis
  • Endocriene tumoren

Teken van Trousseau, waarbij er bloedproppen ontstaan die oppervlakkige vaatjes verstoppen. Gevolgen van de metastasen. Alvleesklierkanker metastaseert eerst naar locale lymfeklieren en dan naar de lever of (minder vaak) naar de longen. Ook metastaseert de kanker soms naar de botten of de hersenen.

Een tumor in of rond de kop van de alvleesklier wordt door eerder optredende klachten, vooral geelzucht (zie Geelzucht) , vaak vroeger ontdekt dan een tumor verderop in de alvleesklier. Een tumor in of rond de kop kan namelijk de grote galbuis afsluiten. De grote galbuis loopt door de kop van de alvleesklier. Door afsluiting van de grote galbuis ontstaat ophoping van gal in de galwegen, de galblaas en de lever. Doordat de lever de gal niet kwijt kan, kan u vermoeid en lusteloos raken. Als de gal niet meer in de twaalfvingerige darm kan lopen, raakt de vertering van het voedsel verstoord. Normaal kleurt de gal in de darm de ontlasting bruin. Afsluiting van de grote galbuis of andere galwegen leidt tot dunne, lichtgekleurde of witte ontlasting. Het grootste deel van de galkleurstof dat zich op­ hoopt in de lever, wordt opgenomen in het bloed en komt onder meer terecht in de huid en het oogwit. Hierdoor kunnen een gelige, grauwe huid en gelig oogwit (geelzucht) ontstaan en jeuk over het hele lichaam. Een ander deel van de galkleurstof komt via de nieren, die het bloed filteren, in de urine terecht. Daardoor wordt de urine donkerder van kleur.

Bij aanhoudende klachten, is onderzoek door uw huisarts nodig. Als de andere symptomen enkele weken aanhouden is het ook verstandig om uw huisarts te raadplegen.

Roken, alcohol en diabetes2 verhogen de kans op alvleesklierkanker. Risico op pancreatitis verdubbelt voor degenen die nieuwe generatie van diabetes geneesmiddelen nemen.

Bronnen

Weill Cornell Medical College

LHW Foundation

 

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!