Nieuws

Depressie doet brein krimpen, dus pak de wortel – nl. ontsteking- aan

ontstekingbrein2
Share Button

Dat depressie ook je lichamelijke gezondheid beïnvloedt is een logisch feit, maar recent onderzoek vertelt ook dat depressie daadwerkelijk de hersenstructuur verandert. Terugkerende depressies doen de hippocampus krimpen. Maar dit is omkeerbaar.

Emoties en geheugen

De hippocampus is het hersengedeelte dat betrokken is bij het vormen van emoties en geheugen (vooral bij nieuw aangeleerde dingen) en een rol speelt bij het stresssysteem van het lichaam. Vroege interventie is dus erg belangrijk, vooral bij tieners.

hippocampus

Geheugen is niet alleen belangrijk om data en wachtwoorden te onthouden, maar speelt ook een grote rol in de ontwikkeling van het zelfbewustzijn. Wanneer de hippocampus krimpt, veranderen ook de gedragingen die met het zelfbewustzijn te maken hebben. Een kleinere hippocampus leidt tot een algemeen verlies van emotionele functies en gedragsfuncties.

Het goede nieuws is dat de schade omkeerbaar is. Maar om dit te bereiken moet je wat inspanning verrichten.

Chronische depressie kan je hersenen beschadigen

Een internationaal team van onderzoekers merkte op dat mensen die last van terugkerende depressies hebben, een kleinere hippocampus hebben. De onderzoekers deden hun studie op 8930 mensen en maakten hiervoor gebruik van MRI. ( 1, 2, 3) De bevinding gold voor 65% van de depressieve deelnemers. Bij hen die voor de eerste keer depressief waren was er geen sprake van krimp. Deelnemers met een kleinere hippocampus werden sneller en eerder depressief en dan met name bij degenen die nog geen 21 jaar waren.

depressie

Eerdere studies meldden al dat depressieve mensen geneigd zijn om een kleinere hippocampus te hebben, maar het was niet bekend of dit een beïnvloedende factor was of een resultaat van de ziekte.

Deze studie onthult het antwoord: depressie komt eerst, dan volgt de hersenschade ( 4) Volgens professor Ian Hickie van deze studie:

Hoe meer episodes van depressie een persoon had, des te groter de reductie van de hippocampus was. Dus terugkerende of aanhoudende depressie schaadt de hippocampus meer naarmate depressie onbehandeld blijft.”

Wat is er dus eerst; de kleinere hippocampus of de depressie? De hersenschade komt door terugkerende ziekte.

Ander onderzoek heeft omkeerbaarheid aangetoond. De hippocampus is een van de unieke hersengedeelten die snel nieuwe verbindingen genereert tussen de hersencellen en wat hier verloren is gegaan, zijn de verbindingen tussen de cellen en niet de cellen zelf.

Depressie effectief behandelen gebeurt niet louter via medicatie. Als je bijvoorbeeld de hele dag niks zit te doen, kan de hippocampus krimpen. Dus sociale interventies zijn net zo belangrijk. Ook het nuttigen van visolieën zijn neuroprotectief. ”

De wortel van depressie: ontsteking

ontstekingbrein1

In tegenstelling wat veelal geloofd wordt, ligt de oorzaak van depressie niet in hersenchemicaliën (‘hersenstofjes’) die uit balans zijn, echter er zijn een aantal biologische factoren die een rol spelen. Chronische ontsteking is er een van ( 5). Je mentale gezondheid kan daarentegen ook negatief beïnvloedt worden door factoren zoals een vitamine D tekort en/of een disbalans in de darmflora. Beide factoren zijn belangrijk om ontsteking onder controle te houden en dit is de werkelijke remedie voor depressie.

Holistisch psychiater dr. Kelly Brogan zegt dat depressieve symptomen gezien kunnen worden als de negatieve manifestaties van ontsteking:

De bron op zichzelf kan stress, voeding, infectie en blootstelling aan giffen zijn. Maar het is ontsteking dat hoogst bepalend is voor depressieve symptomen, zoals een vlakke stemming, vertraagd denken, vermijdingsgedrag, veranderingen in waarneming en stofwisselingsstoornissen. “( 6)

Bepaalde biomarkers zoals cytokinen in het bloed en ontstekingsboodschappers zoals CRP, IL-1, IL-6, enTNF-alfa, zijn veelbelovend als nieuwe diagnostische middelen, omdat ze voorspellend zijn voor/lineair correleren met depressie. ( 7, 8)

Zo hebben onderzoekers bijvoorbeeld ontdekt dat melancholische depressie, bipolaire stoornis en postnatale depressie te maken hebben met verhoogde cytokinespiegels, in combinatie met een verminderde gevoeligheid voor cortisol. Cortisol is niet alleen een stresshormoon, maar ook een buffer tegen ontsteking. ( 9)

Zo legt dr. Brogan uit:

Eenmaal getriggerd in het lichaam, brengen deze ontstekingsagenten informatie over naar het zenuwstelsel. Dit gebeurt via stimulatie van de 10e hersenzenuw die in verband staat met de darmen en het brein. ( 10) Speciale cellen in het brein –de microglia- vertegenwoordigen het afweersysteem van de hersenen en worden geactiveerd bij ontsteking. Bij geactiveerde microglia wordt een enzym gezien –IDO, indoleamine 2 3-dioxygenase- die triptofaan weerhoudt van de productie van serotonine en melatonine. Dit enzym leidt triptofaan richting de productie van een signaalstof –quinolinic zuur- waarvan aangetoond is dat deze verantwoordelijk is voor symptomen van angst en agitatie.” ( 11)

Suiker is een van de meest ontstekingsbevorderende stoffen

breinsuiker

Het is bijna onmogelijk om de rol van ontsteking te noemen, zonder de rol van suiker hierbij te vermelden. Behalve dat geraffineerde suiker chronische ontsteking bevordert, kan het ook een giftig effect tot stand brengen door bij te dragen aan insuline- en leptineweerstand en een gebrekkige signaalfunctie. Suiker onderdrukt ook de activiteit van het belangrijke neuronale groeihormoon BDNF. Dit hormoon is belangrijk om hersenprocessen zoals geheugen, leervermogen en emotieregulatie goed te laten verlopen. BDNF wordt ook wel gezien als “ pokon voor de hersenen”. Een laag niveau van BDNF zou hersengebieden die emotie reguleren verstoren en kunnen leiden tot een depressieve stoornis. BDNF niveaus zijn kritisch laag bij zowel mensen met depressie als schizofrenie.

De Nederlandse dr. Marc Molendijk, onderzoeker en docent Klinische Psychologie aan de Universiteit Leiden, stelt ook dat BDNF-spiegels lager zijn bij depressieve patiënten die niet worden behandeld met antidepressiva dan bij gezonde mensen of  depressieve patiënten die wel worden behandeld met antidepressiva. BDNF-spiegels van mensen eerder een depressie hebben gehad maar nu weer beter zijn, zijn vergelijkbaar zijn met die van gezonde mensen. Deze studie laat zien dat een lage BDNF-spiegel alleen aanwezig is tijdens de daadwerkelijke depressieve episode en weer normaliseert als de depressie verdwijnt of als men behandeld wordt met antidepressiva. Normalisatie van BDNF-spiegels betekent echter niet automatisch dat de depressieve symptomen ook minder worden. Dus het is helaas niet zo dat het verhogen van de BDNF-spiegel de depressie verlicht. Bij mensen met een angststoornis hadden alleen vrouwen een lagere BDNF-spiegel in vergelijking met gezonde controles.

Molendijk onderzocht ook of een bepaald genotype (erfelijke factor) in verband staat met een lagere BDNF-spiegel. Dat was alleen het geval als mensen tevens hadden blootgestaan aan kindermishandeling. Dat laat zien hoe complex de wisselwerking tussen genen, omgeving (blootstelling aan trauma/stress) en de  kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een depressie en/of angststoornis in elkaar steekt. ( 12) Hij is de auteur van ‘De rol van BDNF bij depressie’ (Dit pdf-document lezen: zie 13, onderaan dit artikel)

In 2004 publiceerde de Britse psychiater/onderzoeker Malcolm Peet een analyse van de relatie tussen voeding en mentale ziekte. ( 14) Zijn primaire bevinding was de sterke link tussen suikerconsumptie en het risico op depressie en schizofrenie. Een andere studie uit 2007 meldde dat ontsteking veel meer inhoudt bij depressie, en niet gewoon een van de vele risicofactoren is. ( 15) Het zou feitelijk dé onderliggende risicofactor kunnen zijn.

Echte voeding kan een succesvolle behandeling van depressie zijn

darmbacteriën

Het bewijs laat duidelijk zien dat voeding een sleutelrol speelt bij de mentale gezondheid. Dus als je last hebt van depressie, stemmingswisselingen of somber bent, kun je beter kijken naar wat je eet. Echte voeding is de sleutel, het liefst biologisch om chemicaliën zo goed mogelijk te vermijden. Eet ook voldoende probiotische en gefermenteerde voeding, zodat de darmen weer gekoloniseerd worden met door de gunstige darmbacteriën. Gefermenteerde voeding is zuurkool, kimchi, kombucha, kefir en biogarde yoghurt. Eet ook vezelrijk.

Dat de optimalisatie van je darmflora absoluut cruciaal is voor een goede mentale gezondheid, wijzen recente onderzoeken keer op keer uit. De juiste darmbacteriën staan garant voor belangrijke neurochemicaliën zoals dopamine en serotonine. Wist je dat je meer serotonine in je darmen hebt, dan in je hersenen?


  • Uit recent onderzoek over de rol van darmbacteriën bij depressie en gemoedstoestand:
    Angstremmend effect probiotica en gefermenteerde voeding: veelbelovend bij angst en depressie. Het wordt nu steeds zekerder dat bepaalde darmbacteriën onze stemming en gedrag positief kunnen beïnvloeden. De manier waarop dit gebeurt wordt geleidelijk aan blootgelegd. Dit werpt weer nieuwe wegen op om neurogedragsstoornissen te behandelen, zoals depressie en dwangsstoornis  (lees)
  • Darmbacteriën die het brein veranderen: hoe beïnvloeden ze stemming? Wanneer de communicatie tussen darm en brein niet goed verloopt, kan dit tot diverse ziekten leiden en ook tot depressie en angst. Wie had ooit gedacht dat de samenstelling van darmbacteriën zo’n grote rol speelt in de stemming (lees)
  • Zijn probiotica de nieuwe Prozac?  Onderzoekers: ‘De resultaten laten zien dat probiotica uit yoghurt daadwerkelijk de manier kan veranderen waarop het brein op de omgeving reageert.’  (lees)
  • De invloed van probiotica op gedrag en gemoedstoestand. Professors: ‘gezonde darmbacteriën betekenen gezond gedrag en gezonde hersenen.  (lees)

Vermijdt:

  • Alle bewerkte voeding, ook als die biologisch is. Eet vers en onbewerkt

Bewerkte voeding zit vol ontstekingsbevorderende stoffen, zoals:

  • Suiker en fructose siroop
  • Genetisch gemodificeerde ingrediënten (zoals maïs, soja en suikerbieten), die ook nog eens vol het hoogst kankerverwekkende glyfosaat zitten. Dit beschadigt de darmflora en staat in verband met antibioticaresistentie. Dit is ook het probleem met conventionele tarwe. Door de samenstelling van de darmbacteriën te veranderen, verstoren pesticiden en herbiciden de productie van belangrijke aminozuren zoals tryptofaan, een precursor voor serotonine. Ook verstoren ze de stofwisseling en hormoonhuishouding en maken ze je alleen maar kwetsbaarder voor hun toxische effect.
  • Kunstmatige zoetstoffen en duizenden andere additieven
  • Chemicaliën in de verpakking, zoals bisfenol A en S, en ftalaten
  • Transvetten

De hippocampus weer ‘opbouwen’

Effect van zittend leven

sedent1sedent2

Ook wat betreft de duidelijke link tussen inactiviteit en depressie stapelt wetenschappelijk bewijs zich op. Bij vrouwen die meer dan 7 uur per dag zitten is de kans op een depressie 47% groter, dan bij vrouwen die 4 uur per dag of minder zitten. Bij vrouwen die helemaal geen lichamelijke activiteit deden was de kans op depressie maar liefst 99% groter.

Misschien is beweging wel de meest effectieve doch onderschatte strategie bij depressie. Het effect van beweging zou groter zijn dan dat van antidepressiva. Beweging normaliseert de insulineweerstand en zet ‘feel good’ hormonen en neurotransmitters vrij, waaronder serotonine, dopamine, glutamaat, endorfinen en GABA. Ook kan je lichaam beter vrijkomen van chemicaliën. En waar depressie je hippocampus doet krimpen, vergroot beweging juist het volume van de grijze massa rond de hippocampus. Ook bevordert activiteit de neurogenese, m.a.w.; er ontstaan nieuwe hersencellen. Waar suiker BDNF onderdrukt, stimuleert beweging dit juist. BDNF is een krachtige verjonger in meerdere opzichten. Het behoudt niet alleen de bestaande hersencellen, maar het activeert ook de aanmaak van nieuwe neuronen en maakt je brein groter. Onderzoek bevestigt dit.

Toen senioren tussen de 60 en 80 jaar deelnamen aan een studie en hiervoor een jaar lang 3 dagen per week gingen wandelen, 30 tot 45 minuten, nam het volume van hun hippocampus toe. ( 15)

Ook meditatie verandert je brein weer ten positieve

Heeft directe invloed op gedrag

Ook meditatie lijkt onderschat te zijn. Niet alleen verlicht het stress en vergroot het je bewustzijn (waardoor je beter kunt relativeren), ook verandert de hersenstructuren ten goede. ( 16) Een onderzoeksteam van de Brain Mapping Center at the University of California-Los Angeles (UCLA) toonde aan dat de grijze massa bij mensen die mediteren beter behouden blijft. ( 17) Ook verandert meditatie gedrag dusdanig, dat men er minder frigide en meer flexibel door wordt. Mediteren heeft zelfs een directe impact op het gedrag, door het aanpassingsvermogen instant te optimaliseren -zelfs als je ongeoefend bent. Dit was de uitkomst van een studie van Universiteit Leiden. ( 18)

Bronnen en referenties

 www.articles.mercola.com 

  1. www.nature.com/mp/journal/vaop/ncurrent/full/mp201569a.html
  2. www.rt.com/news/271987-depression-damage-brain-study/
  3. www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/features/depression-can-damage-parts-of-the-brain-research-shows-10391338.html
  4. www.theguardian.com/society/2015/jun/30/chronic-depression-shrinks-brains-memories-and-emotions
  5. www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/jan/04/depression-allergic-reaction-inflammation-immune-system?CMP=share_btn_fb
  6. www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23639523
  7. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3579631/
  8. www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19188531
  9. www.nature.com/tp/journal/v4/n1/full/tp2013118a.html
  10. www.nature.com/tp/journal/v4/n1/full/tp2013118a.html
  11. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3140295/
  12. www.projectify.nl/nesda/nesda-resultaten/het-groeihormoon-bdnf-en-depressie/
  13. www.projectify.nl/nesda/wp-content/uploads/2015/02/Proefschrift_NL_Molendijk.pdf
  14. www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15123503?dopt=Abstract
  15. www.pnas.org/content/108/7/3017.abstract?sid=60795313-7425-42e0-be85-8e5fbac4ac86
  16. www.forbes.com/sites/alicegwalton/2015/02/09/7-ways-meditation-can-actually-change-the-brain/
  17. www. goedgezond.info/2015/05/meditatie-heeft-een-directe-impact-op-het-gedrag/
  18. www.goedgezond.info/2015/02/meditatie-remt-mogelijk-hersenveroudering-af/
Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!