Brein Kids Nieuws

ADHD: onderliggende issues en werkzame strategieën, kinderarts legt uit

spiegel
Share Button

ADHD wordt vaak een aandachtstekortstoornis genoemd. Dit is de traditionele kijk op de aandoening, die een set van cognitieve vaardigheden beïnvloedt. Kinderarts en schrijver van ‘Mindful Parenting for ADHD’ legt de onderliggende issues bij ADHD uit en welke strategieën werkelijk werken (en welke juist niet)? We vatten wat punten uit zijn boek samen in dit artikel.

kind4

Uitvoerende taken

In zijn begrijpelijke en heldere boek ‘Mindful Parenting for ADHD: A Guide to Cultivating Calm, Reducing Stress & Helping Children Thrive’, vergelijkt kinderarts Mark Bertin – gespecialiseerd in ontwikkelingsgedrag- ADHD als een ijsberg. Boven het wateroppervlak zien mensen een slechte focus, impulsiviteit en andere merkbare symptomen. Maar onder het oppervlak zijn een aantal issues die veroorzaakt worden door een verminderd vermogen m.b.t. uitvoerende taken.

We vatten wat punten uit het boek van Bertin samen

Strategieën die daadwerkelijk werken

boek
Kinderarts Mark Bertin is gespecialiseerd in ontwikkelingsgedrag. De strategieën in zijn boek maken volgens hem echt verschil.

Het begrijpen van de rol van de uitvoerende functie bij ADHD is cruciaal voor ouders, om de juiste handvaten te kunnen vinden om het kind aan te sturen. Wat misschien opzettelijk wangedrag lijkt, kan een ADHD-symptoom zijn die een andere oplossing vergt. De onderliggende issues kunnen je als ouder helpen om strategieën te vinden die daadwerkelijk werken, in plaats van iets nog harder proberen.

Volgens Bertin helpt het om aan 6 vaardigheden te denken, die betrokken zijn bij de uitvoerende functie. ADHD-expert Thomas E. Brown legde de basis voor dit model.

Deze 6 vaardigheden zijn

spiegel

Aandachtsmanagement

ADHD is niet het onvermogen om de aandacht ergens bij te hebben. ADHD maakt het moeilijker om je aandacht juist te reguleren. Volgens Bertin ‘wordt het lastiger om te focussen, als de eisen stijgen. Er is dan een hyperfocus, waardoor het moeilijk is om de aandacht te verschuiven.’

Bijvoorbeeld: in een lawaaierige omgeving kunnen kinderen met ADHD de details van een gesprek kwijtraken, voelen ze zich overweldigd en sluiten ze zich af. Het is ook gebruikelijk voor een kind met ADHD om zo in beslag genomen te worden door een activiteit, dat ze niet registreren wat er tegen hen gezegd wordt.

Actie management

Dit is “de vaardigheid om je eigen lichamelijke activiteit en gedrag te monitoren”, schrijft Bertin. Vertragingen in dit aspect van de uitvoerende functie kan leiden tot hyperactiviteit en impulsiviteit. Het kan ook inhouden dat het langer duurt om van fouten te leren; hiervoor is het nodig dat je je bewust bent van de details en consequenties van je acties. En het kan voor motorieke problemen, slechte concentraties en problemen met het handschrift leiden.

Taakmanagement

Hier gaat het om organiseren, plannen, prioriteiten stellen en het managen van tijd. Naarmate kinderen ouder worden, wordt taak management –en niet de aandacht- problematischer. Bertin: “Anders dan sommige andere ADHD gerelateerde moeilijkheden, reageert taakmanagement niet heel uitgesproken op medicatie.” Des te belangrijker dat kinderen strategieën leren om meer georganiseerd te worden.

Informatiemanagement

Iemand met ADHD heeft een verminderd werkgeheugen. “Het werkgeheugen is de capaciteit om de volumineuze informatie die we tegenkomen in de wereld, integreren met wat we weten.” We moeten in staat zijn om tijdelijk informatie vast te houden, of we nu praten, lezen of schrijven. Dit kan verklaren waarom een kind niet doorzet, wanneer je een reeks van verzoeken doet. Ze raken simpelweg de details kwijt. Het kan helpen om een lijst voor je kind te maken, of ze een korte lijst met verbale instructies te geven.

Emotie management

Kinderen met ADHD zijn geneigd om meer emotioneel reactief te zijn. Ze raken eerder overstuur en gefrustreerd. Dat kan zijn omdat ze niet de vaardigheid hebben om hun emoties te beheersen, waardoor ze direct reageren.

Inspanningsmanagement

Voor kinderen met ADHD is het lastig om zich lang in te spannen. Het is niet zo dat ze niet gemotiveerd zijn, maar eerder dat ze de inspanning niet lang volhouden. Sommige kinderen met ADHD werken ook niet snel of efficiënt. Als je ze pusht kan dit een averechts effect hebben. “Voor veel kinderen met ADHD vermindert externe druk de productiviteit. Stress vermindert cognitieve efficiency en dit maakt het voor hen moeilijker om problemen op te lossen en keuzes te maken,” legt Bertin uit.

Andere issues en tekenen van ADHD

kind1

Bertin laat een lijst van andere tekenen van ADHD zien in zijn boek, omdat bij veel ADHD –symptomen verschillende delen van de uitvoerende functie betrokken zijn. Zo worstelen kinderen met de aandoening met het behouden van routines. Het kan zijn dat ze langer hulp nodig hebben bij het vasthouden van deze routines.

De prestaties van kinderen met ADHD zijn inconsistent. Dit leidt tot de mythe ‘als je harder je best doet, zul je beter presteren.’ Bertin zegt: “De inconsistentie is hun ADHD. Als ze vaker zouden kunnen slagen, dan zou dit ook wel gebeuren.”

Kinderen met ADHD zien aanvankelijk niet altijd alle stappen die nodig zijn bij een project, en nemen hierdoor veel ruimer de tijd. Ze kunnen onderschatten hoe lang een taak zal duren en stellen hierdoor niet effectief prioriteiten. Ook hebben deze kinderen het vaak moeilijk om af te maken wat ze begonnen waren. Ze ruimen zelden iets op, laten kasten open en kleren/speelgoed door het hele huis liggen.

ADHD is complex en verstoringen in de uitvoerende functie kunnen alle gebieden van iemands leven beïnvloeden. Maar dit betekent niet dat de ‘slag’ verloren is! Door meer te leren over hoe ADHD werkelijk werkt, kan je specifieke strategieën leren om elke uitdaging te benaderen. Het kind zal deze strategieën oppikken en krijgt zo zelf handvaten, waardoor ADHD gaandeweg minder beperkend wordt.

9 strategieën werken in ieder geval niet

kind4

Aannemen dat ADHD een gebrek aan motivatie is

Sommige mensen denken dat kinderen met ADHD ongemotiveerd of lui zijn, zegt Bertin. Kinderen krijgen de subtiele –of minder subtiele- boodschap dat als ze beter zouden proberen, alles goed zou komen. “Kinderen met ADHD zijn niet minder wilskrachtig dan kinderen met een lichamelijke beperking, leerstoornis, astma of diabetes,” aldus Bertin. ADHD beïnvloedt de uitvoerende vermogens, hindert de controle over impulsen, organisatie, focus, planning en time management en werken vaak harder dan anderen.

De term ADHD niet gebruiken

Sommige ouders maken zich zorgen dat de term ADHD kun kind kwetst of stigmatiseert. Maar als je niet uitlegt wat ADHD is, dan zal iemand anders het doen. En er zijn veel schadelijke mythes omtrent de aandoening.

Je verwachtingen verlagen

De kaarten zijn nog niet geschud, voor je kind met ADHD. Geloof het nooit wanneer anderen over je kind zeggen ‘dat het nooit wat zal worden’ en sta niet toe dat het kind zo een onwaarheid gelooft. Kinderen met ADHD kunnen ook succesvolle leerlingen zijn en productieve carrières hebben. Wat zou er met Thomas Edison gebeurd zijn als zijn ouders de leraren geloofd zouden hebben (‘hij is te stom om te leren’). De sleutel is om mindful en strategisch te zijn, de juiste behandeling en ondersteuning te krijgen en de kinderen in de richting van hun passie te sturen.

Van je kind verwachten dat hij het zelf uitzoekt

Kinderen met ADHD kunnen moeilijk beslissingen nemen en plannen. Dus het helpt een kind niet als je verwacht dat hij het zelf uitzoekt. Het is belangrijk voor kinderen –en ook tieners- en ouders dat ze samenwerken. Volgens Bertin vertragen therapeutische interventies het proces, wanneer ouders er niet bij betrokken worden. “Ouders veroorzaken geen ADHD en doen niks verkeerd omdat hun kind zich niet altijd volgens het plaatje gedraagt. Evengoed zijn ze de drijvende kracht achter verandering.”

Straf: niet naar buiten mogen

Soms krijgen kinderen met ADHD straf en mogen ze niet naar buiten. Als een kind hyperactief is, helpt het echt wanneer het buiten kan rondrennen. Als kinderen met ADHD in een natuurlijke omgeving zijn, zijn ze rustiger, kunnen zich beter concentreren en volgen ze beter instructies op.

kind2

Vertrouwen op medicatie als enige remedie

Medicatie kan succesvol zijn, maar werkt niet voor iedereen. Bertin zegt dat comorbide diagnoses –die gebruikelijk zijn bij ADHD, zoals angst- of leerstoornissen-  niet op deze medicaties reageren. Ze lossen ook de problemen qua uitvoering niet op. “Alleen een begripvolle, multidisciplinaire aanpak van ADHD pakt de complexiteit van dit probleem adequaat aan.”

Alles geloven wat je hoort of leest

Er zijn veel mythes over ADHD en ze kunnen kwetsend of schadelijk zijn. De mythe dat ADHD door gebrekkige opvoeding komt, kan ertoe leiden dat ouders geen hulp zoeken. Ze vermijden behandeling, omdat ze bang zijn dat ze veroordeeld worden.

Zeggen dat het kind niet mag friemelen/wiebelen

Friemelen helpt kinderen met ADHD te focussen. Misschien kauwt je kind kauwgom of wiebelt het met een been. Een goal kan wel zijn om een ‘friemel/wiebel’-gedrag te vinden dat anderen niet irriteert.

Een andere ADHD expert –dr. Olivardia- schreef het boek ‘Fidget to Focus’, dat de wetenschap achter friemelen en wiebelen onthult.


Beweeglijkheid bij ADHD leidt tot beter presteren.
Onderzoek laat inderdaad zien dat kinderen met ADHD beweeglijkheid juist nodig hebben, om te kunnen leren: het is zelfs cruciaal voor de mate waarin ze informatie onthouden en complexe cognitieve taken uitvoeren. De bekende methodes om hyperactieve kinderen te helpen, kunnen juist averechts werken. Tikken met de vingers, wippen met de benen en schuiven op de stoel, het is de manier waarop ADHD-kinderen informatie onthouden en nieuwe informatie verwerken en uitvoeren, volgens een gepubliceerde studie in Journal of Abnormal Child Psychology. Meer lees je in: ‘Hyperactiviteit bij ADHD heeft een doel en leidt juist tot beter presteren.’


Je behoeften negeren

ADHD heeft invloed op het hele gezin. Ouders van kinderen met de aandoening hebben vaker last van stress, angst, depressie, huwelijksproblemen, scheiding en gebrek aan zelfvertrouwen over hun ouderschap. Denk als ouder ook goed aan jezelf en zoek eventueel professionele hulp als je het nodig hebt. Om strategieën op de lange termijn vol te houden, flexibel en rustig te blijven (en ook nog humor te behouden), moeten ouders gehoor geven aan hun eigen behoeften.

Nog wat aanvullende tips –die werken-:

Wees transparant over ADHD tegenover je kind en leg uit hoe zijn brein werkt; er zit kracht in het brein, maar ook zwakheden en valkuilen (net als bij ieder brein).

Focus op het positieve en leer je kind dit ook te doen. Positieve feedback is belangrijk voor een gezond zelfbeeld. Prijs ze, maar overdrijf niet: dit kan averechts werken en op een gegeven moment gaan kinderen (zeker als ze ouder worden) zich eraan irriteren. Ze kunnen het als onoprecht gaan ervaren.


Interessant zijn de uitkomsten van onderzoeken over het prijzen van kinderen. Hieruit blijkt onder meer dat een overvloed aan complimenten kinderen kan demotiveren. Ongegronde complimenten zouden even slecht voor kinderen zijn als ongegronde kritiek. Wanneer kinderen steevast de hemel in geprezen worden ontstaat hierdoor, vanaf een bepaalde leeftijd, juist ongeïnteresseerdheid. Meer lees je in: Kinderen en motivatie: minder prijzen, motiveert meer.’


Houdt ze betrokken bij leuke activiteiten en dingen. Je hoeft ongewenst gedrag niet te negeren, je corrigeert en begeleid door de taken heen. Probeer dit zo relaxt mogelijk te doen. Dit werkt het beste op de lange termijn.

Vind je dit artikel informatief?

 

Verspreidt de informatie, via onderstaande button(s) !

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!