Vetten

Hoe zit het met reuzel; gezond of ongezond?

Share Button
Reuzel, wie kent het (nog)? Dit type ‘arbeidersboter’ gaf arbeiders vroeger energie voor een flinke dag werk. Reuzel wordt nauwelijks nog gegeten en is omstreden. Het voorziet wel in een flinke stoot vitamine D. Is reuzel nu echt zo ongezond? Wat zijn de pro’s en contra’s van dit varkensvet?

Reuzel, gezond of ongezond

Het vergeten vet

Er was een tijd waarin men reuzel nuttigde, in ieder geval in het meer westelijke deel van Europa. In de Zuidelijke delen van Europa had men de luxe van olijfolie. Deze boter voor arbeiders gaf energie voor een flinke dag werk. Het gestolde varkensvet wordt bijna niet meer gegeten en is omstreden bovendien. Jammer, want het voorziet in de nodige vitamine D. Vitamine D kunnen we maar moeilijk uit voeding halen, simpelweg omdat er weinig voeding is waar deze zonvitamine in zit.


De teloorgang van reuzel begon in het begin van de vorige eeuw. Op NPR.com –‘who killed lard?’– staat: In 1907 verscheen de Duitse chemist E.C. Kayser bij Proctor & Gamble met een geweldige uitvinding: het was een bal vet. Het leek op reuzel, maar er was geen varken bij betrokken geweest. Het was gehydrogeneerde katoenzaadolie. Het bedrijf kon het publiek via slimme marketing ervan overtuigen dat dit product gezonder en schoner was. Een campagne werd geïntroduceerd waarin verschrikkelijke verhalen over varkensvet verteld werden. De puurheid van Crisco werd aangeprezen en het product werd verpakt met de slogan ‘de maag verwelkomt Crisco.’ De rest is geschiedenis. Vanaf de jaren 50 was het gedaan met de reputatie van reuzel.


Margarine steeds minder verkocht

Margarine wordt steeds minder verkocht terwijl het zo gezond is, zegt Unilever, de grootste margarinemaker van Nederland. Het concern heeft zijn wereldwijde bekendheid ooit verworven met het fabriceren van margarine en wil die aloude basis niet kwijt. Hoe krijg je de Nederlanders weer aan het smeren, is dus de vraag die de maker van Blue Band, Bona, Becel en Bertolli zich onlangs heeft gesteld.

Met biologische grasboter en reuzel misschien?

Reuzel is rijk aan vitamine D

Reuzel (en ook grasboter) zijn rijk aan vitamine D. Op levertraan na, is reuzel de grootste voedingsbron voor vitamine D. Een eetlepel reuzel bevat een flinke stoot van deze vitamine, namelijk 1000 ie. Voor een goede opname heeft vitamine D vetzuren nodig, waaronder verzadigde vetzuren. Reuzel voorziet hier dus helemaal in. Maar alleen reuzel van buitendieren bevat deze vitamine D. Weet dus wel, waar je je reuzel vandaan haalt. Vitamine D speelt een fundamentele rol speelt in de gezondheid van het brein, immuun functie en ontsteking, en dat vitamine D de expressie van zo’n 913 genen beïnvloedt. Ook cholesterol is onontbeerlijk voor het brein, het is de precursor van vitamine D. Oudere mensen met de laagste cholesterolspiegels hebben de grootste kans op Alzheimer’s, volgens recente onderzoeken. Het brein bestaat voor 60% uit verzadigd vet, en bij borstvoeding is dit 50%, voor een goede hersenontwikkeling van de zuigeling.

Belang van cholesterol

Reuzel is ook een rijke bron van cholesterol. Cholesterol is een helend middel in het lichaam, in tijden van stress en/of ontsteking. Cholesterol verlaagt de kans op depressie en Alzheimer’s. Nieuwere onderzoeken stellen dat er geen link is tussen cholesterol, verzadigde vetten en hart- en vaatziekten. Bij ‘slechte’ vetten is dit verband er wel. Daarom is de kwaliteit van vetten van belang, en zou de totale calorie-inname niet te hoog moeten zijn.

Vetprofiel van reuzel

Reuzel bestaat voor 40% uit verzadigd vet, voor 50% uit enkelvoudig onverzadigd vet en voor 10% uit meervoudig verzadigd vet. Het percentage verzadigd vet beschermt de kwetsbare enkel-/meervoudige vetten voor oxidatie als er verhitting plaatsvindt, volgens Mary Enig, biochemiste en auteur van Know Your Fats. Als het op vetzuren aankomt, is reuzel een iets betere keuze dan boter. Boter bestaat voor 45% uit enkelvoudig onverzadigd vet. Het rookpunt van reuzel is hoog (190 graden) en het vet maakt voeding knapperiger dan ander vet, zonder dat de vetten in kankerverwekkende stoffen worden omgezet. De smaak wordt niet beïnvloedt, omdat reuzel vrij smaakloos is.


Uit een studie op muismodellen bleken muizen die reuzel aten minder gevoelig voor obesitas, in vergelijking met muizen die palmolie in de voeding kregen. De reuzel werkte via de darmbacteriën. De verminderde ontvankelijkheid voor obesitas ging samen met een toegenomen calorieverbruik en toegenomen vet in de ontlasting. 1


Met reuzel gevoerde muizen hadden meer Bilofila, Turibacter en Bacteroides in de darmen (Bacteroides heet ook wel de ‘slankheids’-bacterie) en visolie-muizen hadden ongewone hoge spiegels van melkzuurbacteriën, Actionobacteria en Verrucomicrobia (een groep die Akkermansia bevat, en deze staat weer in verband met een goede metabole gezondheid) 2


Gezondheidshalo aangedikt?

Maar de gezondheidsvoordelen moeten ook weer niet overdreven worden, er is niet veel wetenschappelijk gedocumenteerd. Met uitzondering van het bijzondere vetprofiel en de vitamine D dan. Wat er is aan onderzoeken, is uitgevoerd op diermodellen. En dat is in het geval van overgewicht lastig, omdat ratten -anders dan mensen- als te dik beschouwd worden wanneer dit zichtbaar voor het oog is. Bij ratten vinden geen BMI-metingen plaats. 3

Reuzel heeft ook contra’s


Bij overmatig gebruik:

Kan dit leiden tot een vette lever, insulineresistentie en mitochondriale disfunctie. 4 5 6 3


Kan dit ontsteking bevorderen 7 8


Door af en toe ook reuzel te gebruiken voorzie je je brein van het nodige cholesterol en vijzel je het gehalte vitamine D, en op die manier is het een welkome aanvulling. Vetten uit avocado (-olie), lijnzaadolie, olijfolie en dergelijke, zouden dan evengoed nog in ruimere mate gebruikt ‘moeten’ worden. De levensduur van muizen bleek toch langer op meervoudig onverzadigde vetzuren in vergelijking met verzadigde, en de DHA concentratie in het brein bleek hoger door omega-3 vetzuren. 2 9  Maar wat men verder nog voor voeding nuttigt is ook doorslaggevend. Junkfood zorgt bijvoorbeeld voor meer ontsteking dan reuzel. 10

Foto: Julia Julieta

 

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Volg Goed Gezond op sociale media

error: mail@goedgezond.info
Goedgezond zit ook op Facebook! Meer nieuws vind je op de FB-pagina (vergeet niet op 'vind ik leuk' te klikken :-)