Lever

Kruiden en planten voor een gezonde schone lever (en tegen een vette lever!)

Share Button
De lever is het grootste spijsverteringsorgaan en speelt een grote rol bij stofwisselingsprocessen. Als de lever gereinigd is merk je dit al snel aan de hoeveelheid energie die je weer hebt. Voeding kan de lever beter of ziek maken. Kruiden en planten kunnen de lever reinigen en helpen bij een vette lever. Van welke kruiden en planten is het bewezen dat ze de lever reinigen, en een vette lever tegengaan/omkeren?


Dit artikel is een aanvulling op de eerder verschenen artikels over de (vette) lever

Planten en kruiden voor een gezonde lever

De lever is het grootste spijsverteringsorgaan in het lichaam en speelt een grote rol bij de het metabolisme van diverse stoffen. De lever gaat vaak ook gebukt onder een grote last, zeker vandaag de dag. De normale functies van dit orgaan zijn detoxificatie, afbraak van rode bloedcellen en substanties, het samenstellen van proteïnen en hormonen en de opslag van glycogeen. Je begrijpt dat elke schade deze functie verzwakt.

In de Chinese geneeskunde gelooft men dat het reinigen en stimuleren van de lever (en galblaas) juist in de lente belangrijk is: als je het in de lente doet, heeft je hele lichaam hier onmiddellijk profijt van voor de rest van het jaar. In deze vorm van geneeskunde gaat men ervan uit dat als de lever schoon is, wij eerder dingen gedaan krijgen zonder stress. En dat we de lichamelijke en emotionele gevolgen dragen, wanneer we de lever niet op orde hebben.

Volgens de chinezen is aan de ogen, tong en nagels te zien hoe gezond de lever is. Als deze duizendpoot gezond is, dan is de tong stevig, roze en heeft het een dunne witte deklaag. Als de zijkanten van de tong gezwollen zijn, of veel reliëf vertoont dan is het een goede tijd om de lever te reinigen en te stimuleren.

Ook de Westerse wetenschap ziet het belang van een gezonde lever en het omkeren van leververvetting, en bevestigt de impact van planten en kruiden hierop.

Voeding die de lever reinigt en beschermt

Appels

Appels zijn een van de eerste voedingssoorten die door medische specialisten geaccepteerd werden als gunstig en gezond. De fenolinhoud beschermt de lever bij oxidatieve stress. 1 2 Quercetine uit appels beschermen tegen een vette lever, met name bij vrouwen in de menopauze. Polyfenolen uit appels verbeteren ook de stofwisseling en vermindert de buikomvang, ook als de BMI betrekkelijk hoog is. 3

Appelazijn

Appelazijn liet een beschermend effect zien op de nieren en lever, en verlaagde de lipiden waarden bij muizen met een te hoge vetspiegel. Naar aanleiding van een studie werd dan ook aangenomen dat appelazijn lipide peroxidatie remt, en de spiegels van antioxidant enzymen en vitaminen (A, C en E: belangrijk voor een gezonde lever) verhoogt. 4 Lipide peroxidatie is de oxidatieve degradatie van vetten die schade veroorzaakt. Dit gefermenteerde product van appels is behoorlijk zuur, en kan in sommige gevallen, bij lange termijn gebruik, voor een lage kaliumspiegel zorgen. Omdat dit azijn de bloedsuikerwaarden verlaagt, moeten diabetici deze waarden goed in de gaten houden wanneer ze het product gebruiken.

Ook gedroogde appels kunnen voor betekenis zijn voor de lever: uit studie blijkt dat schade die door Tamoxifen -een oestrogeenreceptormodulator- veroorzaakt is, vermindert als er gedroogde appel (en mandarijnsap) geconsumeerd wordt 5

Groene bladgroenten

Groene bladgroenten zijn het beste voor de levergezondheid. Saponinen, plantenstoffen die tot de glycosiden behoren, geven de typische groene kleur aan het blad en laten een krachtige antioxidant activiteit zien met genezende eigenschappen op diverse typen kanker en ontstekingen. En in vivo studies tonen bijvoorbeeld dat de alcoholextracten uit het blad van groene thee een sterk remmend effect op leverkanker heeft. 7

Er zijn veel groenten die een gunstig effect hebben op verschillende vormen van kanker; crucifere groenten, knoflook 8 9 10  citrusvruchten. Karwij en karwijzaadolie kunnen gebruikt worden voor allerlei problemen met de lever en de gal. 11 Alliumsoorten (knoflook, bosui en uien) beschermen de lever op een krachtige manier en hebben effect op verschillende levercondities zoals hypercholesterolemie, ophoping van cadmium in de lever, leverfibrose, non-alcoholic vette lever en -ook niet onbelangrijk- leverparasieten. 12 13 14 15 16

Planten reinigen en beschermen

Crucifere groenten, mungboon, radijs

Laxerende planten kunnen gebruikt worden om het spijsverteringskanaal te reinigen van toxinen. Voorbeelden zijn aloe vera, paardenbloem, senna bladeren en rabarberwortel. 17 Ook de mungboon (Vigna radiata) detoxificeert, en wordt om deze reden al duizenden jaren in de Chinese geneeskunde gebruikt. De mungboon versnelt het metabolisme en transformatie van toxinen in voeding en medicijnen door speciale enzymen die betrokken zijn bij de biosynthese van fenolbestanddelen. Jonge mungbonen produceren lever beschermende bestanddelen zoals flavonoïden en chlorogeenzuur. 18 Ook bevat de boon een stof die reinigt van toxinen die afkomstig zijn van schimmels. 19 Radijs behoort tot de cruciferen en kent in China een lange medicinale geschiedenis. Spaanse zwarte radijs heeft de kracht om detoxificatie enzymen op te wekken in de lever kankercel. 20. Sulforofaan (in broccoli, broccolisprouts, kool, spruitjes e.d.) reinigt de lever zeer effectief, maar niet zo effectief als glucorafasatine uit radijs.21

Kruiden die de lever reinigen

Phyllanthus urinaria

Een kruidenmedicijn met antioxidant eigenschappen, en heeft bewezen dat het de conditie van een vette lever omkeert in celculturen en bij muizen. Waarschijnlijk omdat het zorgt voor een afname van oxidatieve stress, ontsteking verlicht en de ophoping van vet vermindert. 22

Mariadistel

Silybum marianum uit mariadistel heeft ook gunstige effecten op de lever. Een test met 1145 deelnemers met chronische hepatitis C liet zien dat er weliswaar geen effect op de ziekte plaatsvond, maar dat er een betere kwaliteit van leven kwam en minder hepatische symptomen. 23 Het is niet alleen de silymarine uit mariadistel die het hem doet, ook silybine heeft antioxidant effecten op de lever, en beschermt dit orgaan tegen schade en ontsteking. 24 25 Niet lang geleden publiceerde Journal of Cancer een onthullende studie waaruit bleek dat de stoffen uit mariadistel veelbelovend tegen darmkanker zijn 26, ze beschermen tegen huidkanker en ze de groei bevorderen van gezonde levercellen. Meer info over deze studies.

Kurkuma

Curcuminoïden uit kurkuma zijn de bewakers van het DNA tegen ROS (reactive oxygen species, “verouderingsstoffen”) en beschermen de levercellen ten tijde van schade en cirrose. 27 Onlangs meldde Phytotherapy Research dat een supplement van 500 mg kurkuma per dag, die 70 mg curcuminoïden bevatte, de conditie van een vette lever omkeerde. Meer info over deze studie

Simaroubaceae (Picrasma quassioides)

Behoort tot de hemelboomfamilie. Dit vrij onbekende boompje beschermt bij leverschade en bleek effectief te zijn bij leverkanker in een medium tot late fase. Een studie meldt dat het pijn vermindert, de overlevingskans verlengt en geen bijzondere bijwerkingen heeft. 28

Coleus forskohlii extract

Wordt gebruikt om obesitas te behandelen en stimuleert enzymen die bevorderlijk zijn voor het metabolisme in de lever. 29 De combinatie van het extract met zetmeelrijke voeding zorgt voor een toename van enzymactiviteit in de lever.  30

Gember

De uitwerking die het meest bevestigd is van gember is het verlichten van misselijkheid en braken, ook bij hoogtevrees, wagenziekte en de overgang. 31 De specerij vermindert overtollige gasvorming en helpt bij de spijsvertering.  Gember vermindert symptomen van inflammatoire darmziekten, en heeft zelfs bewezen net zo effectief te zijn als een aantal bekende medicaties. Deze specerij, die enerzijds pittig en anderzijds fris en zoet is, vermindert de vetopslag in de lever en verbetert de vetstofwisseling. 32

Knoflook

Orale consumptie van knoflook compenseert de gevolgen van een vetrijk dieet, zoals een te hoge lipide waarden. 33 Het kleine bolgewas verbetert insuline weerstand, oxidatieve stress en het vetmetabolisme.  Knoflook die ouder is, heeft nog veel meer positieve punten, en stimuleert de antioxidant enzymen. 34 Diallyl trisulfide uit knoflook maakt het plaatje compleet en beschermt zelfs tegen acute schade. 35

Groene thee

Groene thee is een van de best gedocumenteerde planten als het gaat om leverziekten. Sinds zo’n 20 jaar heeft deze theesoort ook bij ons veel aandacht. Hij komt oorspronkelijk uit China en is van daaruit naar andere Aziatische landen verspreid en uiteindelijk ook naar het Westen, waar oorspronkelijk vooral zwarte thee gedronken werd. Extracten uit groene thee hebben genezende effecten op allerlei leveraandoeningen. De belangrijkste polyfenol uit de thee, EGCG (epigallocatechine-3-gallaat) heeft een uitgesproken uitwerking op leverschade, oxidatieve stress en ontsteking op biochemisch niveau. 36  De stof is ook in staat om het hepatitis C virus te weren. 37 Bij obese muizen bestreed groene thee de typische kenmerken van een vette lever succesvol (vetophoping, oxidatieve en nitratieve stress, ontstekingsrespons). 38  Een puur extract van 85% vermindert de ernst van leverschade bij non-alcoholic leververvetting

Andere antioxidanten

Resveratrol

Resveratrol, de stof die onder andere in rode druiven zit, speelt een belangrijke rol bij kankerpreventie.  Minder lijkt meer te zijn bij deze stof, je hoeft dus geen kilo’s druiven te eten. Ook sterke activiteit van resveratrol tegen oxidatie en ontsteking is goed gedocumenteerd. 39 De fytochemische eigenschappen van RSV zijn veelbelovend, ook bij de behandeling van de vette lever. 40 En in vivo behandelt RSV oxidatieve stress en ontsteking net zo goed. 41 Op de vetstofwisseling bij een vette lever hanteert de stof een slim mechanisme waardoor de conditie met succes omgekeerd kan worden. 42 43 44 Het is dus een uitermate geschikte kandidaat om in te zetten bij het vette lever syndroom.

Quercetine

Zoals de resveratrol uit druiven de lever beschermt tegen vervetting, doet quercetine uit appels en uien dit ook. Dit gunstige effect deed zich voor bij vrouwen in de overgang. Wanneer de menopauze speelt, zijn vrouwen gevoeliger voor leververvetting. Deze stoffen gaan dit tegen. Meer info over de studie

Berberine

Nog zo’n stofje waar we de laatste tijd veel over horen is berberine. In de Oosterse geneeskunde al eeuwen bekend, en bij ons nog maar net. Deze alkaloïde wordt onder andere geïsoleerd uit Coptidis rhizoma (of Coptis chinensis), maar zit ook in de zuurbes. Interessant is het dat dit plantenbestanddeel lever kankercellen kan blokkeren en doden. 45  Ook bij de vette lever kan berberine waardevol zijn. 46

Water drinken

Een goede hydratatie is belangrijk voor alle lichaamsfuncties, en ook voor de fysiologische functies van lever. Het bevordert de bloedsomloop en lost nutriënten op. Een adequate inname moedigt het metabolisme aan en verbetert de galproductie, vertering, opname en de verwijdering van afvalstoffen. Dit alles verbetert de functie van de lever die te kampen heeft met giftige metabolieten en toxinen. 47 Teveel water drinken is echter negatief voor dit orgaan. 48

Planten en voeding die slecht zijn voor de lever

Zwarte kaars (black cohosh) kan toxisch voor de lever zijn. 49 Wanneer er teveel fyto oestrogenen genuttigd worden kan dit ook een nadelig effect op de lever hebben. 50Dit is meestal alleen het geval wanneer fyto oestrogenen voor een lange periode geconsumeerd worden. 51 52 Pesticide residues zijn hoogst giftig en leiden tot veranderingen in de stofwisseling en oxidatieve balans van de lever. 53 Gerookte en gegrilde voeding zijn ook nadelig. 54 Dieren die een dieet met gegrilde voeding kregen lieten verhoogde spiegels van cholesterol, leverwaarden, creatinine en ureum zien. Bedorven voeding levert leverschade op; zo is bedorven gember hoogst giftig en produceert het een substantie die een natuurlijke hepatoxine is. 55 56Dit geldt ook voor verrotte aardappels. Maar er zullen gelukkig niet veel mensen zijn die dit eten. Cassave kan ook niet voor langere tijd geconsumeerd worden. Leverkanker is ook in verband gebracht met deze exotische wortelknol. 57 58 Nachtschades kunnen de lever eveneens schaden.

Nachtschades

Mensen met een leveraandoening kunnen beter nachtschades vermijden (planten van de Solanaceae familie, zo’n 2800 soorten). Enkele bekende nachtschades zijn aubergine, chilipepers, aardappelen, tabak, tomaat en paprika. Nachtschades bevatten weliswaar antinutriënten, maar ook hele gunstige nutriënten. Zo helpt de tomaat en een glas tomatensap per dag mee tegen een vette lever en een kleinere buikomvang. Je zou ze kunnen mijden als je spijsverteringsproblemen ervaart, om te kijken of deze verbeteren. Ook kun je tijdelijk rustiger aan doen met nachtschades, als je vermoedt dat het hoog tijd is om de lever even te ontlasten. Studies op diermodellen laten zien dat nachtschades giftig voor de lever kunnen zijn en dat er verkeerd gevouwen eiwitten kunnen neerslaan in de lever (amyloïdose), ook kan er leverbeschadiging plaatsvinden. 59

Leefstijl, nachtrust

Een goede leefstijl is het beste medicijn. Voedingsgewoonten waar geen balans in zit zorgen voor een abnormale uitscheiding van spijsverteringssappen en een disfunctie van de lever. 60 Een goede nachtrust is ook belangrijk voor dit altijd drukke orgaan. Kalium, kiwi’s (rijk aan serotonine) en voeding met tryptofaan helpen hier bij. Chronisch gebrek aan een goede nachtrust zorgt voor een toegenomen kans op leveraandoeningen. 61 Stress zorgt ook dat de functie van de lever achteruitgaat. 62 En hoewel kurkuma de lever beschermt, moet je ook met deze geelwortel niet overdrijven. De specerij bevat namelijk ook ongeveer 200 bestanddelen die giftig zijn, en die de lever kunnen belasten. 63

Met voeding valt veel te bereiken met nuchtere matigheid. Afwisseling en consistent volhouden staan boven overdrijven. Het is wel een cliché, maar waar ‘te’ voor staat is overdaad, en overdaad schaadt. En wat kruiden betreft is minder vaak meer!

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Volg Goed Gezond op sociale media

Kijk op Facebook pagina voor meer tips en nieuws (vergeet niet op 'vind ik leuk' te klikken :-)

We gebruiken cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Via de cookies wordt informatie over uw gebruik van onze site gedeeld met partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services.