Brein

Meer van dit sociaal hormoon in ons leven, hoe doen we dat?

Share Button

Voor een positieve sociale interactie hebben we het sociaal hormoon oxytocine nodig. Dit “knuffelhormoon” is belangrijk voor de manier waarop we relaties en vriendschappen aangaan/onderhouden en speelt bijvoorbeeld een rol bij autisme. Wat doet oxytocine allemaal, is de werking alleen maar positief? Wat kunnen we zelf doen voor meer oxytocine in ons leven?

Het sociaal hormoon, wat is het

Oxytocine staat bekend als knuffelhormoon, maar wordt ook “gelukshormoon”  en “sociaal hormoon” genoemd. Het hormoon speelt een rol bij hechten en voortplanten. Oxytocine bepaalt onze manier van reageren op de sociale omgeving. De stof dient zowel als hormoon als neurotransmitter en is eigenlijk een klein eiwit dat opgebouwd is door 9 aminozuren, te weten: tyrosine, isoleucine, glutamine, asparagine, proline, leucine, glycine en twee cystine-moleculen.

Bij sociale contacten en de beleving van plezier is oxytocine onmisbaar. Vriendschappen, moeder-kind binding, romantische interacties en seksualiteit, ze verlopen allemaal soepel via deze neuroregulator.  Dit belangrijke kleine eiwit wordt aangemaakt door de zenuwcellen in de tussenhersenen, en wordt via de zenuwuitlopers naar de achterkwab van het hersenaanhangsel getransporteerd en afgegeven aan de bloedbaan. We zetten de stof onder andere vrij als we knuffelen met familie, vrienden, onze kinderen en ook met onze huisdieren.

Knuffelhormoon en relatie

Een nieuwe studie laat weten dat dit kleine eiwit nog meer doet; het knuffelstofje zou ook een rol spelen bij gevoelens van onzekerheid in een relatie. Volgens de studie  –gepubliceerd in Hormones and Behavior– is er sprake van een verhoogde oxytocinespiegel, wanneer een partner interesse in de relatie verliest. Het brein zet oxytocine vrij in tijden van relatiecrises, waarschijnlijk als poging om de relatie te verbeteren. Met andere woorden: het kleine stofje probeert de relatie weer te fixen.

De onderzoekers kwamen tot deze bevindingen door onderzoek met twee groepen: 75 stellen en 148 individuelen met een partner. Oxytocinespiegels werden gemeten voor en na bepaalde denktaken. Deelnemers die zich sterk persoonlijk betrokken bij hun relatie voelden hadden een hogere oxytocinespiegel, wat de rol van het stofje bij sociale hechting bevestigt.

Bij relaties waarbij de één meer betrokkenheid voelde dan de ander, deed zich iets interessants voor. Hoe meer een partner investeerde, des te hoger de oxytocinespiegel was bij het denken aan de relatie. Volgens het team dient deze verhoogde oxytocinespiegel als poging om de band weer op te bouwen. Dit hormoon stuurt de motivatie en aandacht aan om aan de relatie te bouwen, zegt professor/studieauteur Steven W. Gangestad.

Maar er zit ook een grens aan pogingen van oxytocine om een relatie te ‘lijmen’. Bij de stellen waarbij een relatiebreuk bijna een feit was, was er geen duidelijke verhoogde oxytocinespiegel waar te nemen bij de investerende partner. Het brein identificeert dus een kwetsbare relatie en probeert het te verstevigen door middel van de aanmaak van oxytocine. Deze aanmaak neemt af wanneer een breuk niet meer te vermijden valt.

De studieauteur:

“We denken dat de bevindingen ons inzicht geeft in het hoe en waarom het hormoon een rol speelt bij andere soorten van sociale relaties, vooral als die kwetsbaar zijn.”

Gedrag, emoties en sociale issues

Andere studies over oxytocine

Dat het bindingshormoon oxytocine een rol speelt bij kinderen met autisme is door meerdere studies gemeld. Ook de rol bij borderline is aangetoond. 1 2 3  Een nasale spray met oxytocine zou issues omtrent gedrag, emoties en sociale interactie bij kinderen met een autisme spectrum stoornis verbeteren. 4 Aan het gebruik van zo’n spray kan echter ook een nadeel zitten, want lange termijn gebruik zou het brein zelf uiteindelijk niet meer in staat zijn om het “sociale hormoon” aan te maken. 5


Een lage oxytocinespiegel maakt minder empathisch. 6


De neuroregulator speelt samen met testosteron mogelijk een rol bij het ontstaan van schizofrenie. 7


Er is een mogelijk verband tussen depressie en te weinig van dit knuffeleiwit. 8


Een lage oxytocinespiegel is waargenomen bij mensen met borderline, schizofrenie en depressie. 9


Ook pijnsyndromen zouden in verband staan met een te lage oxytocinespiegel, zoals fibromyalgie en buikpijn. (10 11 Bij traumatische gebeurtenissen is deze relatie er eveneens.12


Bij een onveilige hechting, bij kinderen-ouders of tussen partners, is de oxytocinespiegel lager. Als gevolg hiervan is de kans op het ontwikkelen van ziekten en symptomen hoger. Ook is er meer sprake van depressie, ontsteking, angst en stress. 13 14


Meer knuffelhormoon, hoe?

1. Zorg voor prettige ervaringen

Aangename mentale ervaringen zijn belangrijk. Een afscheiding van het deze neuroregulator kan opgewekt worden door zien, horen, reuken of denken en andere plezierige dingen. 15  Lach, snuif de geur van een prettige etherisch olie op (lavendel bijvoorbeeld, deze geur doet echt iets voor het brein), luister naar je favoriete muziek, en denk aan aangename dingen. Als je veel piekert, werk hier dan aan.

2. Knuffel en raak aan

Het bindingshormoon wordt ook vrijgezet als reactie op sensorische prikkels: aanraking, knuffelen, warmte en massage stimuleren alle de vrijzetting. 16 Aangename somatosensorische prikkels hebben een anti-stress effect en dat is positief, omdat stress niet bevorderlijk is voor het knuffelhormoon.

Voor moeders en baby’s: borstvoeding zet het hormoon vrij. 17 18 19 20 21

Huid-op-huid contact

Sensorische stimulatie speelt een belangrijke rol in ouder-kind relaties en man-vrouw relaties. En zelfs tussen mens en huisdier. Huid-op-huid contact zet het knuffelhormoon vrij. Bij huid-op-huid contact tussen moeder en kind gebeurt dit direct na de geboorte. 22 23 24 25 Dit heeft ook een impact voor de langere termijn: door huid-op-huid contact direct na de geboorte hebben kinderen een jaar later nog steeds een betere interactie en kunnen ze beter met stress omgaan. 26. 27

Denken aan elkaar

Niet alleen aanraken verhoogt de hoeveelheid van het knuffelhormoon. Ook het denken aan elkaar, of het zien/horen van elkaar doet dit. 28 29 30 31 32 33

In stabiele lange termijn relaties is de oxytocinespiegel meestal hoger, ook bij mensen die samenwonen. 34 Samenleven zou in dit opzicht beter zijn dan alleen leven, mits de relaties goed, hecht en stabiel is. Wanneer er angst en wantrouwen in relaties is, dan is dit juist funest.

Seks

Seksuele relaties staan in verband met de  oxytocine-afscheiding. Dit geldt zowel voor mensen als voor dieren. Bij mensen piekt de oxytocine tijdens een orgasme. 35 Oxytocine bepaalt ook de zin in seks en de vruchtbaarheid. 36 37 Lange termijn studies suggereren dat een goed seksleven voor een langer en gezonder leven zorgt. 38

Huisdieren

Niet iedereen heeft een partner om mee te knuffelen. Ook interactie tussen mensen en honden zorgt voor een afscheiding van het knuffelhormoon. Dit is niet alleen bij de mens, maar ook bij de hond zo. Oxytocine wordt bij de hond vrijgezet als het veel interactie met het baasje heeft, en als het beloond wordt. 39

Kinderen met hechtingsproblemen hebben baat bij contact met een inlevend persoon of met een vriendelijke hond. Het verlaagt de cortisolspiegel meer dan een stukje speelgoed. 40 Het lukt volwassenen niet altijd om een kind met een hechtingsprobleem gerust te stellen, juist vanwege de hechtingsproblematiek. Met een (therapie-) hond lukt dit wel, en dit contact zet ook het bindingshormoon vrij.

Contact met de hond verlaagt de bloeddruk en cortisolspiegel tevens bij volwassenen. 41 42 Ook de triglyceride waarden nemen af. 43 Patiënten die een hartaanval hebben gehad, hebben een zelfs een betere overlevingskans. 44 45 Bij een goede relatie tussen hond en baasje nemen de oxytocinespiegels bij beide toe. 46

Massage

Massage verhoogt ook de hoeveelheid van het sociaal hormoon. Bloedmonsters van voor/en na een massage tonen dat er minder cortisol en meer oxytocine in het bloed zit na massage,  47 bij de masseur én de gemasseerde persoon. 48 49 Massage kan zelfs gebruikt worden om relatieproblemen te behandelen. 50 Bij kinderen heeft massage hetzelfde positieve effect op de oxytocinespiegel. 51 52

Voeding

Interessant is de rol die voeding kan spelen bij de afscheiding van oxytocine. Als voeding in aanraking komt met het mondslijmvlies volgt de vrijzetting van het sociale hormoon. Diverse processen gaan vervolgens van start, waaronder activatie van de nervus vagus en de afscheiding van het hormoon naar de bloedbaan en het brein. 53 Sabbelen en zuigen doet dit ook. 54 55 Sabbelen en zuigen wordt later mogelijk vervangen door andere gewoonten, zoals roken, cocaïne- en alcholgebruik.56 Samen eten en voeding delen verhoogt ook de oxytocinespiegel, zo bleek bij apen. 57 58 Fyto-oestrogenen staan in verband met de aanmaak van oxytocine. Je zou dus meer appels, gember, pruimen, tomaten, tarwe, kikkererwten, knoflook en oregano kunnen eten.

Invloed van macronutriënten op de oxytocinespiegel

Neuro-endocriene processen, voedselinname en verslavingen overlappen elkaar. Zo activeert ghreline het dopaminecircuit en bevordert het de consumptie van smakelijke voeding (meestal is er en voorkeur voor koolhydraten, suikers en verslavende middelen). 59 (60 61 Dit geldt ook voor een lage oxytocinespiegel: de voorkeur gaat uit naar sucrose, makkelijke koolhydraten en zetmeelrijke voeding. 62 Dit komt omdat oxytocine invloed heeft op het beloningssysteem, hoe minder van deze neurotransmitter, des te groter de behoefte aan beloning via voeding. 63

Kortom: lach en knuffel veel! Als je geen kinderen of partner hebt om te knuffelen, dan biedt een huisdier uitkomst. Toon betrokkenheid en medeleven bij anderen, besteed aandacht aan je gedachten (hou ze positief en denk aan aangename dingen). Bekijk het glas halfvol in plaats van half leeg en werk aan onderlinge verbondenheid: luister ook meer naar wat mensen te vertellen hebben. En luister naar je favoriete muziek. Beweeg lekker, zoek contact en maak vaker een praatje.  Of zoek leuke contacten via vrijwilligerswerk of een vereniging. Let ook op je ademhaling: een goede ademhaling al dan niet middels meditatietechnieken zet oxytocine vrij.

Foto: Via Unsplash, credit ‘I’m Priscilla’

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Volg Goed Gezond op sociale media

Kijk op Facebook pagina voor meer tips en nieuws (vergeet niet op 'vind ik leuk' te klikken :-)

We gebruiken cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Via de cookies wordt informatie over uw gebruik van onze site gedeeld met partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services.