Tarwe, gluten

Glutenvrij dieet, zinvol of niet zinvol?

Glutenvrij brood
Loaf of fresh bread
Share Button

Granen worden wereldwijd het meest gegeten. Toch vallen ze niet altijd bij iedereen even goed. Volgens sommige experts en onderzoeken zijn tarwegranen -vanwege de gluten- verantwoordelijk voor hersenmist en hebben ze een rol in ontsteking. Als je stopt met het eten van gluten, wat kun je dan verwachten?

Tarwe en gluten

Onze voorouders

We begonnen zo’n 10.000 jaar geleden met de consumptie van granen, toen jagers zich gingen vestigen in het Midden Oosten. Normaal gesproken hebben tarwegluten een hoge nutritionele waarde, toch krijgen ze sinds een jaar of 10 veel negatieve aandacht. Granen zijn controversiële voeding geworden. Volgens een bekende neurowetenschapper is tarwe zelfs gif voor het brein. Hier legt hij uit waarom. Cardioloog William Davis is dezelfde mening toegedaan, en wijst gliadine aan (een onderdeel van gluten), een opiaat die zich bindt aan de opiaatreceptoren in het brein en onder meer de eetlust stimuleert. 1  2 Anderen zeggen weer dat het de glyfosaat in de tarweproducten is, die voor de klachten zorgt. 3

Nutritionele stoffen vandaag de dag

Het lijkt misschien onwaarschijnlijk dat de tarwe die al duizenden jaren gegeten wordt vandaag de dag voor gezondheidsissues zorgt bij sommige mensen. De tegenwoordige tarwe verschilt behoorlijk van de tarwe die onze voorouders aten. Nieuwe technieken om granen te bewerken kwamen eind 19e eeuw en maakten het mogelijk om grote hoeveelheden te bewerkte tarwe te produceren tegen lage prijzen. Hiermee verdween het grootste gedeelte van de nutritionele stoffen (de kiem en de zemel). Meel wordt gebleekt en brood wordt gebakken met behulp van gist. De granen worden niet geweekt, gekiemd of gefermenteerd. De concentraties van zink, koper, ijzer en magnesium zijn verminderd in de loop der tijd. 4 Tevens zit in moderne tarwe minder selenium dan in de oudere tarwesoorten.  De bedoeling van voeding is dat het een toegevoegde waarde heeft. Als de toegevoegde waarde weggevallen is, ontstaan er niet zelden gezondheidsproblemen. Voor andere voedingssoorten geldt natuurlijk precies hetzelfde.

Non-coeliakie gluten sensitiviteit

Er werd altijd aangenomen dat gluten alleen nadelig waren voor coeliakiepatiënten. Een onderzoek dat in 2016 gepubliceerd werd in Gut meldt echter dat zelfs mensen zonder coeliakie ongewenste symptomen krijgen van gluten en tarwe. De bijwerkingen waren bij hen zelfs erger. Elk individu reageert op gluten, zo stond er in de studie. Er zijn meer onderzoeken die tonen dat moderne tarwe tot een verhoging van ontstekingsmarkers leidt. 6 Ontstekingsmarkers spelen een rol bij veel ziekten. En het zijn niet de onschuldigste ziekten, voorbeelden zijn hartaandoeningen, diabetes, dwangneuroses, schizofrenie, autisme, Alzheimer’s en het metabool syndroom. 7 Oergranen zoals kamut,  lijken meer op het graan dat door onze voorouders geconsumeerd werd.  9 Deze variant bevat meer ijzer, magnesium, fosfor, kalium, selenium en zink. Vooral in de laatste 160 jaren heeft er een afname van mineralen in tarwegranen plaatsgevonden. 10 11

FODMAP

Een publicatie in United European Gastroenterology laat weten dat mensen met een non-coeliakie glutenallergie baat hebben bij een glutenarm dieet, zoals een FODMAP dieet. 12 Misschien wil je (tijdelijk) even glutenvrij gaan, omdat je wilt ervaren of dit een positieve invloed heeft op je klachten.

Een glutenvrij dieet zou klachten *kunnen verbeteren zoals

( *Dit hoeft niet perse zo te zijn)

  • Hersenmist  13
  • Ontsteking. 14
  • Bloedsuikerpieken 15
  • Hormonale problemen. Tarwe en gluten kunnen de menstruatie pijnlijker en onregelmatig maken, en de emotionele symptomen verergeren. Als je de bewerkte tarwe skipt is het mogelijk dat de menstruatie fijner verloopt en je minder last hebt van emotionele buien en pijnlijke krampen. Ook zouden gluten PCOS in de hand kunnen werken. 1614  17  18 19
  • Symptomen prikkelbare darm 20
  • Migraine 21 22
  • Autisme-symptomen 23 24
  • Neuro-inflammatie, cognitieve disfunctie, disbalans in de darmflora 25  26  27 28
  • Fibromyalgie 29 en musculoskeletale pijn 30
  • Maagzuur 31 32
  • Schildklierproblemen 33 34 35

In 2015 publiceert Worldjournal of Gastroenterology onder andere het volgende in een abstract

“Naast de meest bestudeerde vormen van gluten gerelateerde stoornissen -die worden gekenmerkt door een duidelijk immuun mechanisme (auto immuun en IgE-gemedieerd)- is een nieuwe vorm opgedoken: de non-coekiakie gluten sensitiviteit (NCGS). NCGS wordt gekenmerkt door intestinale en extra-intestinale symptomen na inname van gluten, die snel verbeteren na eliminatie van gluten. Het ziekteverloop van NCGS is nog grotendeels onbekend. Maar een mix van factoren -waaronder stimulatie van het aangeboren immuunsysteem, de directe toxische effecten van gluten en de synergetische werking met andere tarwemoleculen- zijn aanwijzingen in een gecompliceerde puzzel. Gluten gerelateerde stoornissen zijn in toenemende mate extreem relevant in de gastro-enterologie .”

“Coeliakie treft 1% van de wereldbevolking. Tarwe-overgevoeligheid die respiratoire, intestinale en cutane symptomen geeft treft 4% van de bevolking. Behalve dat gluten mogelijk het immuun systeem veranderen, kunnen ze tot darmschade leiden. “

“Hoewel de focus vooral op gluten ligt, zijn ook andere moleculen betrokken bij NCGS: namelijk de oligo-, di-, monosacchariden en polyolen in tarwe (fructanen).  Deze stimuleren de ontstekingsbevorderende cytokinen in de cellen, zowel bij coeliakie als bij non-coeliakie patiënten. Ze staan bekend als FODMAPS die net als gluten gastro-intestinale symptomen veroorzaken, met name opgeblazenheid. Deze slecht absorbeerbare koolhydraten worden gefermenteerd onder vrijzetting van gassen. Er zijn aanwijzingen dat NCGS mogelijk verward wordt met een FODMAP-overgevoeligheid en dat gluten alleen een cofactor bij gastro-intestinale symptomen zijn. Een FODMAP dieet is effectief gebleken om de symptomen bij mensen met een inflammatoire darmziekte onder controle te houden. “

“In een studie met 486 deelnemers had het grootste gedeelte baat bij een glutenvrij dieet. De meest voorkomende symptomen waren buikpijn en een opgezette buik (80%), diarree (50%) en verstopping (24%). Verder waren misselijkheid, overtollige lucht, brandend maagzuur en stomatitis aftosa bij de symptomen betrokken. Andere symptomen waren vermoeidheid, verminderd gevoel van welzijn en neuropsychiatrische klachten zoals hersenmist, angst, hoofdpijn, doof gevoel in armen en benen en depressie. Gewrichts- en spierpijn, gewichtsverlies, dermatitis en huiduitslag kwamen eveneens vaak voor. NCGS is gezien bij kinderen (meestal is vermoeidheid de klacht) en volwassenen, en komt vaker bij vrouwen dan bij mannen voor. Er is een overlapping tussen de prikkelbare darm en NCGS.”

Glutenvrij dieet

In de publicatie wordt een glutenvrij dieet aangeraden voor een beperkte periode (bijvoorbeeld 6 maanden), waarna gluten weer voorzichtig geïntroduceerd worden. Tijdens het glutenvrije dieet moet ook de consumptie van gliadinen uit tarwe, rogge, spelt, havermout, bulgur en gerst vermeden worden. Amaranth, boekweit, manioc, teff, millet, quinoa en sorghum kunnen wel gebruikt worden.

“Gluten zijn gezond”

Gluten zorgen voor veel controversie. Tegenstanders noemen de problemen met gluten onzin en zelfs gevaarlijk. Dr. John Douillard, auteur van “Eat Wheat” noemt gluten en tarwe erg gezond. In zijn boek vertelt hij over studies die zouden aantonen dat glutenvrije eters

  • 4x zoveel kwik in hun bloed hebben
  • Na een maand glutenvrij eten een afname van gunstige darmbacteriën en een toename van ongunstige darmbacteriën hadden
  • Tarwe-eters meer natuurlijke killercellen hadden

Dit komt volgens Douillard door de ‘hygiëne hypothese’: moeilijk te verteren voeding, zoals tarwe, handelt als stimulant van het immuunsysteem en als prebiotica. Glutenvrije voeding zou het immuunsysteem alleen maar verzwakken omdat ze niet het immuunsysteem stimuleren. Een van zijn argumenten is, dat granen al duizenden jaren gegeten worden.

Immuunsysteem stimuleren of…kalmeren?

Stimulatie van het immuunsysteem kan echter nadelig zijn. Recente bevindingen laten bijvoorbeeld weten dat pijnklachten bij fibromyalgie veroorzaakt kunnen worden doordat het immuunsysteem over-reactief is en juist gekalmeerd zou moeten worden.

Je voedingskeuze is van jou

Ondanks dat granen al duizenden jaren gegeten worden, ervaren sommige mensen toch hersenmist en andere nare zaken. Duizenden jaren geleden werd de voeding nog niet hoogst bewerkt. Als je brood wilt eten, kijk dan naar de bovenvermelde soorten, of in ieder geval naar brood dat zo onbewerkt mogelijk is. Hoewel men beter reageert op spelt, is spelt familie van de tarwe. Dus spelt is niet de optimale optie voor wie gluten echt wil vermijden. Hierbij komt dat goed speltbrood normaal gesproken zwaarder is dan het gewone tarwebrood, maar dat veel speltbrood net zo luchtig en behapbaar is als zijn omstreden broertje. Gluten zitten natuurlijk in nog veel meer producten; pizza, bier, sauzen, ontbijtgranen, supplementen van vitamine- en mineralen, om er een paar te noemen. Wat betreft brood: Goed brood is niet lang houdbaar. Aan brood dat minstens een week zacht blijft heb je nauwelijks iets. Of het belang van glutenvrije voeding nu een mythe wordt genoemd of niet, je bent de beste persoon om voor jezelf te ervaren of het vermijden van bepaalde voeding zin of onzin is. Je voedingskeuze is gelukkig 100% van jou.

 

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Volg Goed Gezond op sociale media

Kijk op Facebook pagina voor meer tips en nieuws (vergeet niet op 'vind ik leuk' te klikken :-)

We gebruiken cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Via de cookies wordt informatie over uw gebruik van onze site gedeeld met partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services.