Brein Gewicht

Vetten zijn nodig ! Welke risico’s heeft vetarme voeding voor gewicht, hormoonbalans en hersenen?

vetten3
Share Button

Vetten zijn nodig. Want wat zijn nu de risico’s van een vetarm dieet nu precies en waarom beïnvloedt dit het gewicht, de hersenen en hormoonhuishouding negatief? Vetten zijn essentiële voedingsstoffen en belangrijke energiebronnen voor het lichaam. Het eten van vetvrije en vetarme voeding houdt een bepaald risico in, want ga maar na: vetten spelen een rol bij de opname van andere voedingsstoffen, gewichtsbeheersing, conditie van huid en haar, lichaamstemperatuur, immuunfunctie, hormonale balans en de isolatie van de interne organen.

Vetten geven een verzadigd gevoel en zorgen voor een goede vitamine-opname

Waar evenwichtige voeding die uit veel plantaardige voeding bestaat – zoals groenten en fruit- de sleutel tot een lange gezondheid is, zijn vetten nodig voor een goede opname van de vetoplosbare vitaminen (waaronder A, D, E en K). Vetten geven ons ook een verzadigd gevoel; een voordeel waar we soms maar al te makkelijk overheen kijken.

De meest gezonde bronnen van vet zijn ook de ultieme vetverbranders. Dit type vet past goed bij gewichtsbeheersing, vanwege de eigenschappen dat het honger en overeten voorkomt.

Risico’s van vetvrij of vetarm eten kunnen verrassend zijn

vetten3

Vetten hebben over het algemeen een slechte reputatie en in onze dieetcultuur kan vetvermijding op de loer liggen. Sinds decennia wordt ons verteld dat we eieren, vet vlees, kokos en volle zuivelproducten beter kunnen vermijden. En hoewel we steeds meer horen over gezonde vetten, rinkelen bij de meeste van ons de alarmbellen wanneer iets vetrijk is. We kunnen ons de supermarktschappen niet meer voorstellen zonder vetarme en light producten. Maar wat is het risico van dit type voeding, in vergelijking met volle vet-producten?

Zoals niet alle vetten op dezelfde manier gecreëerd zijn, beïnvloeden ook niet alle vetten het lichaam op dezelfde manier. Transvettten zijn schadelijk, maar andere vetten hebben juist gunstige en levensverlengende eigenschappen. Wanneer we een tekort aan vetten hebben, worden we makkelijk moe, hongerig, humeurig en kunnen we maar moeilijk de lekkere trek weerstaan.

Een belangrijk argument om gewoon vet in je voeding te eten, is dat het voor een gezonde hormoonbalans zorgt, en dit geldt met name voor insuline. Vetarm eten ontregelt de hormonen en kan leiden tot insulineweerstand, gewichtstoename, darmproblemen en zelfs cognitieve stoornissen.

Overconsumptie van koolhydraten

Zo schrijft een bekend ‘vetexpert’, dr. David Perlmutter, in zijn boek ‘Brain Maker’:

'Brain Maker' is ook als E-book verkrijgbaar, voor 9,99 euro
‘Brain Maker’ is ook als E-book verkrijgbaar, voor 9,99 euro

“De voeding van onze voorouders bestond uit wilde dieren, seizoensfruit en –groenten. Vandaag de dag ligt de focus op granen en koolhydraten – dit is belastend voor de darmen, de gluten tasten het microbioom aan en dit heeft een negatief effect op de hersenen. En afgezien van de glutenfactor, is de hoofdreden van de schadelijkheid van granen en koolhydraten dat ze de bloedsuikerspiegel doen pieken, waar andere voeding –vettten, vlees, vis, gevogelte en groenten- dit niet doet.”

Je kunt het eigenlijk zo stellen: mensen zijn als plaatsvervanger voor vet meer koolhydraten gaan eten. Hieronder valt ook suiker. Koolhydraten – en dus ook volkoren granen- worden al decennia als de basis van gezonde voeding neergezet. Ze worden tegenwoordig overgeconsumeerd en dragen zo bij tot een reeks ziekten.

Risico’s van vetvrij en vetarm eten

vetten

Gebrekkige hersenfunctie

De hersenen bestaan voor een groot deel uit vet (60%) en hebben een consistente aanvulling van vetzuren nodig om optimaal te kunnen presteren. Vooral cholesterol zou een beschermende functie hebben in het brein. Cholesterol is een cruciale stof voor de hersenen, en belangrijk voor een goede werking van neuronen en neurotransmitters. Dus in tegenstelling tot wat mensen in het algemeen aannemen: een te lage cholesterolspiegel kan erger zijn dan een te hoge. De hersenen hebben ruim voldoende cholesterol nodig als brandstof en omdat neuronen dit zelf niet kunnen genereren, moeten we het uit de voeding halen om scherp te blijven.

Onderzoek toont dat mensen met een hoge cholesterolspiegel meestal beter presteren op cognitieve testen, dan hen met een lage spiegel. Zo is bijvoorbeeld de conclusie van een studie uit 2005: “lagere cholesterolspiegels staan in verband met gebrekkig presteren op cognitieve testen, met betrekking tot abstract redeneren, concentratie, aandacht, vloeiend spreken en uitvoerend handelen.”

Vetvrij of –arm eten houdt in dit verband wel een groot risico in: verminderd presteren, laag energieniveau, humeurigheid, brein’mist’ enzovoort. De beste hersenvoeding voor focus en geheugen bevatten dan ook een grote hoeveelheid gezonde vetten.

Slechtere hartgezondheid

Cardiovasculaire aandoeningen:  meer te maken met ontsteking dan vet en cholesterol

Hoewel al jaren het tegenovergestelde beweerd wordt, bevestigt onderzoek toch steeds weer dat cardiovasculaire aandoeningen naar alle waarschijnlijkheid meer te maken hebben met ontsteking –de wortel van veel ziekten- dan met vet en cholesterolinname. Dat betekent dat veel mensen feitelijk aan een ontstekingsbevorderend dieet zitten: voeding met veel suiker, geraffineerde koolhydraten, kwalitatief slechte proteïnen en bewerkte plantaardige oliën is bedreigender voor het hart dan een dieet waar gewoon vetten inzitten. Zelfs als dit verzadigde vetten –maar geen transvetten– zijn. Hoewel de hoeveelheid onverzadigd vet de verzadigde vetten zou moeten overtreffen. Het is juist goed voor het hart om voeding te eten, die ontstekingsremmend is en gezonde vetten bevat.

De gezonde effecten van enkelvoudige onverzadigde vetten op het hart worden vooral door klinische studies ondersteund. Zo wijst onderzoek elke keer weer uit, hoe gezond olijfolie (biologisch, koudgeperst) is. Deze olie heeft zelfs anti-kanker kwaliteiten: het ingrediënt oleocanthal scheurt een deel van de kankercel, waardoor enzymen worden vrijgezet die de kankercel doden. Enkelvoudige verzadigde vettten verbeteren het vetprofiel in het bloed, verlagen cholesterol, brengen de bloeddruk in balans en verbeteren de insulinegevoeligheid en glucosespiegel.

vetten2

Het Mediterraan dieet is vetrijk door extra-virgin olijfolie, noten en vis. Zo’n 40% van de calorieën in dit dieet zijn afkomstig van vetten. Toch is dit dieet levensverlengend en remt het de algehele veroudering, hoewel een algemene aanname is dat ongeveer 20% van de totale voedselinname uit vetten mag bestaan. Het Mediterraan dieet komt keer op keer positief in het nieuws, nadat alweer bewezen is hoe gunstig dit is bij cardiovasculaire aandoeningen, metabole stoornissen zoals diabetes en voor gewichtsafname over een langere termijn genomen.

En wanneer je bezorgd bent over verzadigd vet en je hart: het bewijs dat verzadigde vetten goed slecht voor het hart zijn is zwak. Ronald Kraus, professor voedingswetenschappen (University of California) zegt:

“Ik zal niet zeggen dat verzadigde vetten goed voor je zijn, maar er is geen overtuigend bewijs dat ze slecht zijn.” Kraus bestudeert al meer dan 30 jaar de invloed van voeding en de vetsamenstelling (lipidenprofiel) in het bloed (vetsamenstelling) op het hart. Hij zegt dat hoewel sommige studies tonen dat de vervanging van verzadigde vetten door onverzadigde vetten het risico op hartaandoeningen verlaagt, dit niet betekent dat verzadigde vetten leiden tot dichtgeslibde aderen. “Het suggereert alleen dat onverzadigde vetten een gezondere optie zijn. “ (meer hierover)

Hormonale disbalans

Vetten zijn belangrijk voor een goede hormoonhuishouding. Cholesterol en andere vetten spelen een fundamentele rol bij de bouw van cellulaire membranen en hormonen. Bepaalde vetten, waaronder ook cholesterol, werken als antioxidanten en precursors voor sommige belangrijke moleculen en neurotransmitters die het brein ondersteunen. Hieronder vallen vitamine D (die eigenlijk meer als een hormoon werkt dan als een vitamine) en testosteron en oestrogeen.

Een schrikwekkend risico van vetarme voeding is het verhoogde risico op onvruchtbaarheid en andere hormonale issues bij vrouwen. Volgens sommige studies verhoogt vetarm eten ook de kans op menstruele problemen. Een studie uit 2007 (Harvard School) toonde dat vetarme voeding het risico op vruchtbaarheidsproblemen verhoogt, terwijl vette zuivelproducten het risico verlaagt.

vetten4

Gewichtstoename en overeten

Wanneer je naar recent onderzoek kijkt over gewichtstoename (of –verlies) en de vetinname, dan zie je dat er een relatie is tussen vetinname, hormonen en gewichtsschommelingen. We weten dat veel mensen die op dieet zijn geweest, geneigd zijn om weer in gewicht aan te komen. Gewichtsverlies kan tot biologische aanpassingen leiden die resulteren in een aangepaste thermogenese, toegenomen hongergevoel. Beide werken gewichtstoename in de hand. Het eten van meer vet in de voeding en minder koolhydraten kan dit voorkomen. En daar komt bij dat mensen die vetrijker eten over het algemeen meer verzadigd zijn en minder ontvankelijk voor hongersignalen. Dit komt doordat vetten je vetverbranding aanzet doordat het hormoon ghreline (eetlustopwekkend hormoon) zo beïnvloed wordt.

Journal of the American Medical Association publiceerde in 2012 een onderzoek, waarin het effect van drie populaire diëten geanalyseerd werd. Een groep van jonge mensen met obesitas werd in drie groepen verdeeld. Elke groep kreeg een maand lang een ander dieet, zodat de resultaten met elkaar vergeleken konden worden.

De drie diëten bevatten hetzelfde aantal calorieën, maar de verhouding vet/proteïne/koolhydraten lag anders.

  • Bij het vetarme dieet kwam 60% van koolhydraten, 20% van vet en 20% van proteïne. Eigenlijk zo ongeveer als geadviseerd wordt door onder andere het Voedingscentrum.
  • Bij het ‘laag glycemische’ dieet was 40% afkomstig van koolhydraten, 40% van vet en 20% van proteïnen.
  • Het derde dieet was koolhydraatarm: 10% van de calorieën was afkomstig van koolhydraten, 60% van vet en 30% van proteïnen.

Het laatstgenoemde dieet wordt vaak ‘eng’ gevonden in verband met het oog op vermeende gewichtstoename en de gezondheid. Het vetpercentage ligt ook ver boven de algemeen geldende adviezen.

Maar wat waren de resultaten

In de groep van het koolhydraatarme dieet, werden de meeste calorieën verbrand. Ook verbeterde de insulineweerstand bij deze mensen. Het totale energieverbruik en energieverbruik bij rust was het laagst bij de vetarme groep, het hoogst bij de koolhydraatarme groep en gemiddeld bij de laag glycemische index groep. Met andere woorden: het minste vet werd verbrand in de groep van het vetarme dieet.

In een volgend artikel: Vetten zijn nodig! Welke risico’s heeft vetarme voeding m.b.t. depressie, diabetes en darmen?

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!