Brein Gewicht

Hoe beïnvloedt slaaptekort de hormonen en het gewicht?

slaaptekort3
Share Button

Slaap is een van de meest onderschatte dingen in onze maatschappij. Ondertussen zijn de obesitascijfers verdubbeld; slaap en het neuro-endocrien systeem zijn nauw met elkaar verbonden. Hoe beïnvloedt slaaptekort de hormonen, de eetlust en vervolgens het gewicht?

slaaptekort3

Slaaptekort en hormonen

In 1910 sliep men nog 9 uur per nacht, in 1975 was dit 7.5 uur. Van 2000-2002 was het gemiddeld 6.9 uur en tegenwoordig slaapt men gemiddeld nog maar 6 uur per nacht. Chronisch slaaptekort wordt gelinkt met diabetes, hoge bloeddruk, obesitas en geheugenverlies. En alsof dit nog niet genoeg is: het leidt ook tot hartaandoeningen.

Hypofyse

Steeds meer onderzoeken laten zien hoe schadelijk onvoldoende slaap is voor de gezondheid. Slaaptekort heeft ook een uitgesproken effect op de hormonale gezondheid. De hypofyse wordt ook wel de ‘meesterklier’ genoemd en de daaruit afkomstige hormonen reguleren de schildklier, bijnieren, eierstokken en testikels. De hypofyse wordt beïnvloed door slaap. Tijdens de slaap worden gunstige hormonen geactiveerd, maar deze activatie loopt door slaaptekort behoorlijk terug.

Bloedsuiker en insuline

Wanneer men minder dan een week per nacht 4 uur slaapt in plaats van 8 uur, ontstaan er al grote fysiologische veranderingen; met dezelfde effecten als die van versnelde veroudering en vroege diabetes. In minder dan een week tijd! Bij proefpersonen die slechts een paar nachten achter elkaar 4 uur minder sliepen, duurde het 40% langer om de bloedsuikerspiegel te reguleren en was het vermogen om insuline af te scheiden met 30% verminderd. Herstel vond plaats toen de personen weer meer dan 8 uur per nacht gingen slapen. (1)

slaaptekort2

Slaaptekort beïnvloedt de productie van schildklier stimulerende hormonen en verhoogt de productie van het stresshormoon cortisol.

Geen gewichtsverlies door tekort aan slaap

Slaap beïnvloedt het gewicht

Het zet hormonen vrij die middels de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA) en via het autonoom zenuwstelsel worden gereguleerd. Slaap stimuleert of remt de productie of vrijzetting van verschillende hormonen. Het groeihormoon wordt beïnvloedt door slaap. Je kan uren trainen, maar als je niet genoeg slaap krijgt zal je lichaam vet niet in spieren omzetten.

Cortisol en vetopslag

Doordat onvoldoende slaap de cortisolspiegel verhoogt lokt dit de vecht-of-vlucht respons uit. Wanneer het lichaam in deze modus staat, activeert het vetopslag en zet het veel suiker vrij in de bloedbaan (voor energie). Het lichaam wordt berooft van nutriënten en men krijgt een hongergevoel: meestal wil men dan koolhydraten en suiker. Chronische stress bevordert insulineweerstand.

De hormonen ghreline, leptine en de eetlust

Behoefte aan koolhydraat- en calorierijke voeding

Twee belangrijke hormonen die de eetlust onder controle houden en ook gelinkt zijn aan slaap zijn leptine en ghreline. Leptine onderdrukt de eetlust en ghreline doet de eetlust juist toenemen. Als mensen te weinig slaap krijgen, gebeurt het tegenovergestelde. De ghrelinespiegel stijgt en de leptinespiegel daalt. Zelfs wanneer men genoeg voeding tot zich neemt, wil men –vanwege te weinig slaap- toch weer eten. Door de lage leptinespiegel krijgen de hersenen niet de boodschap dat verzadiging is opgetreden. In plaats daarvan krijgen ze de boodschap: ‘Honger! Eten!’ Bij chronisch onvoldoende slaap wil men koolhydraat- en calorierijk eten (45% meer).


De vragen die je aan jezelf kan stellen wanneer er sprake is van de -veelgehoorde-  klachten ‘ik eet echt genoeg, maar wil alleen maar meer eten’ of ‘ik val niks af’, zijn:  a) slaap je wel voldoende? b) heb je last van stress?


Wie het minst slaapt weegt het meest

Toen gedurende een studie leptine- en ghrelinespiegels, lichaamsvet en slaapduur van 1000 proefpersonen werden gemeten, hadden zij die minder dan 8 uur per nacht sliepen een lagere leptinespiegel, hogere ghrelinespiegel en een hoger percentage lichaamsvet. De deelnemers die de minste uren sliepen wogen het meest. (2)

slaaptekort1

Dikker en toch niet meer eten

In 2006 werd een studie gepresenteerd op de American Thoracic Society International Conference die deze informatie bevestigt . Nadat 70.000 vrouwen van middelbare leeftijd 16 jaar lang gevolgd waren, bleek dat:

  • Vrouwen die 5 uur of minder per nacht sliepen meer wogen dan hen die dat 7 uur deden
  • Bij vrouwen die 5 uur per nacht slapen is de kans op een gewichtstoename van 15 kilo en meer 32% hoger, en 15% heeft een grotere kans op obesitas, in vergelijking met vrouwen die 7 uur slapen
  • Bij vrouwen die 6 uur per nacht slapen is de kans op een gewichtstoename van 15 kilo of meer 12% hoger en 6% heeft een grotere kans op obesitas dan hen die 7 uur slapen

Verontrustend in deze studie is het feit dat de vrouwen die minder sliepen, niet meer aten dan de vrouwen met meer nachtrust.

“Eerdere studies toonden dat al mensen al na een paar dagen slaaptekort hongeriger worden, dankzij de hormonen die de eetlust reguleren. Dus we dachten dat vrouwen met minder uren nachtrust, meer zouden eten. Maar in feite aten ze minder. Dat suggereert dat de eetlust en voeding niet verantwoordelijk zijn voor deze gewichtstoename.“   (3)

Dus ondanks het feit dat leptine en ghreline de eetlust beïnvloeden, lijkt het waarschijnlijker dat de hormonen –welke een impact hebben op de glucose stofwisseling en insuline respons- achter de gewichtstoename zitten tijdens de perioden van slaapgebrek.


  1. www.uchospitals.edu
  2. www.med.stanford.edu
  3. www.sciencedaily.com
Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!