Natuurlijk gezond (bewezen)

Waarom bitter zo gezond is

lof1
Share Button

Wist je dat we maar een receptor hebben voor zoete, zure, zoute én lekkere smaken, maar zo’n 25 receptoren voor bitter? Waarom zoveel bitter-receptoren? Het antwoord maakt wellicht dat je vaker bittere groenten in je boodschappenmandje doet.

bitter

Voorkeur voor zout en zoet

We eten vooral voeding met zoete en zoute smaken, en weinig bitter. Weinig mensen voelen zich van nature aangetrokken tot bittere voeding. Zout was –als conserveringsmiddel- zo kostbaar in oudere tijden dat het als geld gebruikt werd. We raakten verslaafd aan zoet, sinds we de moedermelk proefden en verlangen er sindsdien naar. Zoet, en in iets mindere mate ook zout, waren smaken die eetbaar en veilig waren.

Bij bittere smaken was dit minder duidelijk; sommige planten zijn immers dodelijk. Giffen als strychnine en nicotine zijn nogal bitter en activeren de bitter-receptoren tot kuchen, spugen en slikken. Andere bittere smaken activeren het immuunsysteem en beschermen ons van infectie.

Bittere smaken beschermen je

Bittere smaken activeren de cilia (trilharen die onderdeel van sommige cellen –trilhaardragende cellen- zijn en die buiten het celmembraan uitsteken) die zich in het respiratoire tractum bevinden, zodat ze de sneller werken om toxinen en andere ongewenste stoffen uit de mondholte verwijderen en niet in geslikt worden. Niet iedereen is reactief op de bittere smaak en de immuunrespons op een bacteriële invasie kan ook traag verlopen.

Bitter lokt krachtige immuunrespons uit

Fijnproevers (in de wetenschap worden ze ‘supertasters’ genoemd) hebben behoorlijk reactieve bittere smaak receptoren en worden minder vaak ziek dan de niet-bitter proevers. De vaardigheid van de bitter-receptoren om een immuunrespons uit te lokken is zo krachtig dat veel onderzoekers geloven dat bittersmakende medicijnen op een dag mogelijk antibiotica kunnen vervangen.

Zodra respiratoire cilia geactiveerd zijn door een immuun boostende bitter smaak, zetten nasale cellen aan tot vrijzetting van stikstofmonoxide en doden zo de bacteriën. Een bittere smaak kan -binnen een paar minuten of zelfs binnen seconden na blootstelling- aanzetten tot een immuunrespons op bacteriële of virale agenten, terwijl de traditionelere immuunrespons dagen en soms weken kan duren.

Er zijn ook andere bitter-receptoren, die aan de zoet-receptoren gekoppeld zijn. Als ongewenste bacteriën met deze receptors in contact komen zetten ze chemische stoffen aan die defenins heten en de indringers doden. De zoet-receptoren bespeuren de ondergang van de bacteriën en beginnen glucose af te scheiden; een zoete smaak. De zoete smaak brengt de boodschap dat de kust veilig is en de suikeretende bacteriën dood zijn.

Minder responsief voor bittere smaken, vaker ziek

Mensen die teveel glucose afscheiden zijn minder responsief voor bittere smaken en worden vaker ziek. Dit suggereert dat we niet moeten nalaten om onze bitter-receptoren te trainen en de zoet-receptoren op een lager pitje zouden moeten zetten. De bitter-receptoren zijn belangrijker dan voorheen gedacht, omdat bittere smaak receptoren ook in het spijsverteringskanaal, de longen, alvleesklier, longen en hersenen zitten.

(1, 2, 3)

Balans van 5 smaakstoffen

In de oude Oosterse geneeskunde was een maaltijd niet gebaseerd op de maatstaven koolhydraten, vetten en proteïnen, maar was er eerder een balans van alle vijf de smaakstoffen (bitter, kruidig, zoet, zuur, zout en wrang). Bij over-eten van een van deze smaken zou er een ernstige disbalans optreden in stemming, immuniteit en algehele gezondheid. De wetenschap ondersteunt deze conclusie niet.

Meer bitter gaan eten

‘Bitter in de mond, maakt het hart gezond’

spruitjes

Wat zou het ons brengen als we de smaakverslaving van zout en zoet breken en bewust meer bitter en wrang gaan eten?

Waar de wetenschap wel duidelijk over is, is dat overtollige activatie van zoet-receptoren tot een verzwakt immuunsysteem leidt en dat degenen met bitter-receptoren een betere immuunrespons hebben. Een oud boerengezegde is ‘Bitter in de mond maakt het hart gezond’ en dit geldt niet alleen voor het hart.

Om een voorbeeld te noemen:

lof2

Witlof

Komt uit de cichoreifamilie, net als andijvie en wilde cichorei. Deze behoren dan weer tot de composietenfamilie, waartoe ook paardenbloem, alsem, artisjok en mariadistel behoren. Witlof bevat inuline, esculine, monoterpenen, sesquiterpenen, coumarinen, flavonoïden en vitaminen. Heeft antibacteriële eigenschappen t.o.v. de bacteriesoorten Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus en Micrococcus luteus en Escherichia coli en Salmonella.

De voordelen zijn legio: ontstekingsremmend, werkt als lever tonic, vermindert dyspepsie, gasvorming, krampen, jicht, huidallergieën, koortsen, braken. Werkt ook gunstig bij diabetes, slapeloosheid en verhoogde hartslag. Bij diabetes, mede omdat bittere groenten de GLP-1 productie stimuleren (glucagon-like peptide-1).  De voordelige effecten gelden voor alle groenten uit de cichorei familie.

(4, 5, 6, 7, 8)

Koolhydraten waaraan bitterheid is toegevoegd (bijvoorbeeld brood met iets bitters) zouden eventueel een minder nadelig effect kunnen hebben bij metabole issues.

Bitterstoffen: ‘belangrijkste doorbraak sinds vitaminen’

cran3muntartisjok

Het was professor Gerry Potter die de salvestrolen (bitterstoffen) ontdekte en de rol ervan bij kanker. Professor Dan Burke beschrijft ze als ‘de meest belangrijke doorbraak in voeding sinds de ontdekking van voeding’. Bitterstoffen vallen onder de polyfenolen en worden alleen binnen kankercellen geactiveerd, als ze daar met een bepaald enzym in contact komen (CYP1B1). Resveratrol was de eerste salvestrol die ontdekt werd, en over deze stof horen we regelmatig iets, meestal met betrekking tot wijn of druivensap. Ze zitten ook in cranberry sap en olijfolie.

Maar salvestrol zit niet alleen in het typische bittere fruit en groenten. Potter geeft een lijst van groenten en fruit die de meeste bitterstoffen bevatten:

  • Groenten: broccoli, kolen, boerenkool, spruitjes, bloemkool, spinazie, snijbieten, sla, waterkers, groene bonen, tuinerwten, artisjok, rode en gele pepers, selderij, avocado, pompoen, komkommer, meloen.
  • Kruiden: peterselie, salie, rozemarijn, tijm, basilicum, paardenbloem, mariadistel, rooibos, kamille en munt.
  • Fruit: al het rood fruit (druiven, bessen, cranberries) en appels, peren, ananas, mango’s.

(9)
© 2016, GoedGezond.All rights reserved.

1. www.citeab.com
2. www.jci.org
3. www.jneurosci.org
4. www.researchgate.net
5. www.journals.plos.org
6. www.ncbi.nlm.nih.gov
7. www.sciencedirect.com
8. www.apjtcm.com
9. www.naturesdefence.com


Vind je dit artikel informatief?

Geef de info door (via onderstaande button’s)!

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!