Brein Tarwe, gluten

Schadende gluten of glutenvrije voeding die schaadt? Hoe zit dit nu?

Gluten en tarwe
Share Button

Wereldwijd eten steeds meer mensen glutenvrij of -arm. Al dan niet door waarschuwingen van experts. En terwijl de glutenvrije industrie flink groeit, nemen de berichten dat ‘glutenvrije voeding schadelijk is’ toe. Schadende gluten of glutenvrije voeding die schaadt? Hoe zit dit nu?

gluten2
Glutenvrije industrie groeide de afgelopen 2 jaar met 136%

Glutenvrije industrie flink gegroeid

Een globale survey van Nielsen over voedingstrends van vorig jaar, toonde dat 21% van de consumenten wereldwijd glutenvrij eten. In Latijns Amerika is dit 32%, in het Midden Oosten 28%, In Afrika 21%, in Europa 16% en in Amerika 15%. (naar pdf) De survey toonde ook dat consumenten niet alleen bereid zijn om zich af te keren van gluten, maar er ook gemiddeld 23% meer voor willen betalen.

In twee jaar tijd groeide de glutenvrije industrie met 136%. Parallel lopend aan de groei, duiken mediaberichten op, waarin experts melden dit zorgwekkend te vinden, omdat glutenvrije voeding schadelijk voor de gezondheid is. Volgens hen biedt zo’n dieet geen enkel voordeel, behalve als je coeliakie of een tarweallergie hebt.

‘Glutenvrij: zorgwekkend’

pros

En toeval of niet, nieuwsberichten van de laatste tijd geven de indruk dat er een ‘offensief’ tegen glutenarme of –vrije voeding gaande is.

Berichten van de afgelopen maand:

  • ‘Glutenvrij eten onnodig’

Dr. Eyad Almallouhi, gastroenteroloog: “Veel mensen denken dat een glutenvrij dieet gezonder is dan het gebruikelijk, maar dit is niet altijd waar.” Almallouhi en zijn team stellen dat wanneer mensen geen coeliakie hebben, het onnodig is om glutenvrij te gaan. Volgens hen zijn glutenvrije producten calorierijk en bevatten ze niet zoveel vitaminen en mineralen. (1)

  • ‘Voordelen glutenvrij eten niet bevestigd’

Cochrane Australia deed een review, naar aanleiding van ‘zorgen’ over het glutenvrij-label in Australië. De conclusie: het huidige bewijs van de voordelen van glutenvrije voeding is niet bevestigd. Ïn Australië en Nieuw Zeeland mogen glutenvrije producten geen enkele gluten bevatten, terwijl in Europa en Amerika minder dan 20 mg per kilogram is toegestaan. (2)

  • ‘Opgeven van gluten richt meer schade aan dan dat het goed doet’

Volgens een studie in Journal of Pediatrics is het opgeven van gluten meer schadelijk voor mensen met een non-coeliakie glutenintolerantie (NCGI) dan dat het gunstig is. Volgens de studieauteur bevat glutenvrije voeding meer vet en suiker. (3)

Als consumenten weglopen..

Wanneer het aantal mensen dat qua voeding een andere weg inslaat groot genoeg is geworden, lijkt er ook een tegenbeweging op te staan die zich inspant om weggelopen consumenten terug te halen. Coca Cola deed ook een poging, door een ‘non-profit’ organisatie (door Coca gefinancierd) te laten beweren dat ‘overgewicht niet door suiker komt.’ Grote spelers in de voedingsindustrie doen in ieder geval hun uiterste best en zetten hun marketingmachines hiervoor in.


Zo krijgen bloggers soms -wanneer ze minder positief over bijvoorbeeld soja, suiker, zoetstoffen of margarine/halvarine geschreven hebben- een uitnodiging voor een bloggersevent. Zo ook met bloggersevent ‘The Big Five’ *: deze wordt georganiseerd door een groot marketingbureau in opdracht van grote spelers in de voedingsindustrie, om onderwerpen als E-nummers, suikers,  melk, brood en kip te bespreken. Ook kokos’vet’ moet dan besproken worden (vast de nadelen ervan). Tijdens zo’n event kunnen bloggers dan om de tafel zitten met de door hen ingehuurde experts. Onder het genot van een hapje (met halvarine?) en drankje (cola? light? Alpro?) en misschien nog wat suikerklontjes om de genodigden zoet te houden, mogen de bloggers zich dan in laten pakken. Zo’n event is uit naam georganiseerd van ‘the Big Five’- Alpro, Coca Cola, Kenniscentrum Suiker en Voeding, Kip in Nederland en Unilever. De ingehuurde experts kunnen aanwezige bloggers dan op andere gedachten brengen w.b. de gezondheidsvoordelen van kokosolie en de voordelige effecten van bijvoorbeeld zoetstoffen en soja bij de gasten onder de aandacht brengen. Dat het event georganiseerd is om de bloggers te beïnvloeden ligt redelijk voor de hand.


Neurologische schade door gluten

glutenbrein

Ondanks deze berichtgeving van de afgelopen maand, lijkt er nog weinig twijfel te bestaan over het feit dat gluten het neurologisch en fysiologisch systeem beïnvloeden. En hoewel in deze berichten gesteld wordt dat glutenvrije of glutenarme voeding voor mensen met non-coeliakie glutenintolerantie (NCGI) of tarweallergie geen voordelen heeft, worden symptomen ook gerapporteerd door mensen zonder deze aandoeningen. Deze symptomen variëren van hoofdpijn en hersenmist tot periferale neuropathie. Neurologische ziekten zoals epilepsie, depressie en angst komen regelmatig voor bij mensen die gevoelig reageren op gluten. Volgens Center for Peripheral Neuropathy van de Chicago University kan neurologische schade door gluten zich al openbaren voordat men last heeft van gastrointestinale klachten. Ataxie (een coördinatiestoornis) kan een gevolg van gluten zijn, maar komt bij relatief weinig mensen voor. (4)

Tarweallergie, coeliakie en non-coeliakie glutenintolerantie

gluten3

Gluten triggeren bij 20-45% van de volwassenen symptomen van voedselovergevoeligheid. (5) Bij coeliakie activeert de proteïne in tarwe, rogge, gerst en gerelateerde granen een specifieke respons uit. Meer dan 95% van de coeliakiepatiënten dragen HLA-DQ2 of HLA-DQ8 heterodimeren. Na inname worden de glutenpeptiden gedeamineerd en aangeboden aan de geactiveerde T-cellen. Die produceren interferon-γ en andere cytokinen. Dit leidt tot schade aan de darmwand van de dunne darm. (6) Tarweallergie is een IgE reactie op de onoplosbare gliadinen van de tarwe. De gastrointestinale manifestaties van een tarweallergie lijken op die van coeliakie, maar veroorzaken geen blijvende GI-schade. (7)

Bij non-coeliakie glutenintolerantie (NCGI) worden intestinale en extra-intestinale symptomen uitgelokt door gluteninname, terwijl er geen sprake is van coeliakie en tarweallergie. Bij NCGI is er een combinatie van PDS-symptomen, gedragsstoornissen en systematische manifestaties: vermoeidheid, hoofdpijn, fibromyalgie-achtige spier- en gewrichtspijn, doofheid in armen en benen, mistig denken, dermatitis, huiduitslag, depressie, angst en bloedarmoede. (8, 9, 10) De symptomen kunnen vlak na consumptie verschijnen en binnen een paar uur of paar dagen verdwijnen, wanneer gluten uitgesloten zijn. Zodra gluten geherintroduceerd worden, verschijnen de symptomen weer. (11)

Gluten en de negatieve impact op het brein

glutbrein
Gluten peptiden kunnen de bloed-brein barrière passeren-Journal of American Diet Association-Nutrients

Sommige experts op het gebied van gluten en het brein zeggen al vele jaren dat gluten een directe impact op het brein hebben.

Neurologische auto immuniteit

In 2014 publiceerde Nutrients een studie van Vojdani en Kharrazian (12) die toonde dat gluten aanzet tot neurologische auto immuniteit. Het was de eerste studie waarbij de gluten-brein immuniteit ontrafeld werd bij gezonde deelnemers. Hoewel de 400 gezonde deelnemers geen ziektegeschiedenis hadden, zagen de onderzoekers een duidelijke link tussen gluten en neurologische auto immuniteit. Bij gluten –en ook bij zuivel- vindt er moleculaire mimicry plaats: wanneer pathogenen stoffen bevatten die lijken op structuren van menselijke cellen, vindt er een auto immuunrespons plaats. Kortom: het immuunsysteem valt per abuis de hersenen het zenuwstelsel aan, denkende dat het de gluten en zuivel aanvalt. (13, 14) (lees het artikel)

Neurologische schade vóór maag-darmklachten

Center for Peripheral Neuropathy (Chicago University) meldde in maart 2015 dat neurologische schade door gluten zich al kan openbaren, nog voordat er sprake is van maag-darm klachten. Dit uit zich dan in vage symptomen, zoals een onduidelijke spraak of slechtere motoriek. Andere klachten kunnen zijn: concentratieproblemen, balansproblemen, vaker stoten en vallen, wazig of dubbel zien, onstandvastige tred, trillen, verslikken, misgrijpen, problemen met inschatten van afstanden. (lees het artikel) (15)

Psychiatrische stoornissen

Ook zijn er aanwijzingen dat gluten een uitwerking hebben op aandoeningen zoals schizofrenie en bipolaire stoornis. (16, 17, 18)

Depressie en angst staan bovenaan de lijst

Mensen met coeliakie hebben vaker last van depressie en angst. Zo heeft volgens een studie een derde of meer van deze patiënten last van depressie en heeft 17% een angststoornis. Bij mensen die negatief op coeliakie getest zijn, maar een glutenovergevoeligheid hebben, liggen deze cijfers hoger. Glutenvrije voeding zou gedragsstoornissen en depressie kunnen verbeteren. (19, 20)

Onderzoekers denken dat gluten gerelateerde darmschade tot voedingstekorten leidt die depressie en angst veroorzaken bij mensen met coeliakie en glutenovergevoeligheid. Tekorten van de vitamine B kunnen deze symptomen veroorzaken. (21)

‘Tarwe verantwoordelijk voor tal van ziekten’

brood

Nutrition Bulletin meldde onlangs dat ‘Tarwe producten onevenredig verantwoordelijk zijn voor overgewicht, coeliakie, diabetes 2, allergieën en auto immuunziekten en dat de schadelijke gevolgen van tarwe zorgwekkend zijn’. Volgens de publicatie baart de stijging met name in Noord Amerika en Europa zorgen. (lees het artikel) (22)

‘Gluten voor bijna iedereen ongezond’

ford
Gastro-enteroloog Ford: ‘Gluten; neurotoxine’

De Nieuw Zeelandse pediatrisch gastro-enteroloog dr. Rodney Ford denkt dat gluten voor bijna iedereen ongezond is en voorspelt dat er binnen enkele generaties wereldwijd geen gluten meer zullen zijn. Gluten veroorzaakt net zoveel gezondheidsproblemen als sigaretten, zegt hij. Ford is ook de auteur van ‘The Gluten Syndrome: is Wheat Causing You Harm’. Toen hij startte met zijn studie zag hij vaak kinderen met buikpijn, eczeem en irritaties. Dat dit bij zo’n 10% van hen het geval was, werd normaal gevonden –maar Ford vond het niet normaal. Hij besloot gebruik te maken van de anti-gliadine antilichamen bloedtest. Ford: “het is interessant te zien hoe artsen content zijn als kinderen op een zuivelvrij dieet gaan, maar ze gefixeerd zijn op de gedacht dat coeliakie de enige aandoening is die veroorzaakt wordt door gluten.”

Gluten is een neurotoxine

Gluten doet verschillende dingen, legt Ford uit:

“Bij mensen met de juiste genen, veroorzaakt het atrofie van de villi (darmvlokken) en coeliakie. Gluten handelen ook als een neurotoxine op meerdere manieren. Ze triggeren auto immuunziekten (1 op de 4 mensen ontwikkelt zo’n ziekte). Wanneer je eenmaal een auto immuunziekte hebt, kun je deze niet stoppen door gluten te mijden. Om een auto immuunziekte te voorkomen, kun je beter in het hier en nu stoppen gluten opgeven.”

Volgens Ford is er nu wel genoeg bewijs om aan te tonen dat de meeste mensen beter geen gluten kunnen eten. Dit is lastig wannneer voeding bewerkt is, dan is de kans op gluten kruisbesmetting groot. (zie ook: voeding die gluten-kruisbesmetting geeft ) Lees het hele interview met Ford op ‘Verywell.’

Gif voor het brein

Ook neuroloog Perlmutter waarschuwt voor de effecten van gluten op het brein. Volgens hem zijn gluten, samen met koolhydraten en suiker, sluipmoordenaars voor de hersenen. Lees hier waarom gluten, granen en koolhydraten volgens deze neuroloog gif voor je cognitie zijn.

Hersenmist

Veel mensen die problemen met gluten ervaren kunnen vertellen wanneer ze ‘verglutend’ zijn geraakt: hun hersenen werden mistig en ze voelden zich minder effectief, soms zelfs dom en onhandig. Dit fenomeen staat bekend als hersenmist, een symptoom waar mensen met fibromyalgie ook last van hebben. (23) Arthritis Research & Therapy publiceerde vorig jaar een studie die toonde dat eliminatie van gluten de symptomen verbetert. In de studie werd een jaar lang de uitwerking van een glutenvrij dieet getest bij patiënten met fibromyalgie en het prikkelbare darmsyndroom. Gluten bleken een duidelijke sleutel te zijn. (lees artikel)

AD(H)D

AD(H)D is ook een veelvoorkomende klacht, zowel bij kinderen als volwassenen. Zo meldt publicatie in The Primary Care Companion for CNS dat coeliakie oververtegenwoordigd is bij patiënten met AD(H)D en dat een glutenvrij dieet de symptomen significant verbetert. De studie benadrukt ook dat coeliakie zou moeten worden opgenomen in de checklist voor ADHD. (24)

Hoofdpijn

Bij coeliakie en het prikkelbare darmsyndroom heeft men vaker last van ernstige hoofdpijn hebben. Waar de focus vaak op maag- en buikklachten ligt, zijn migraines naar alle waarschijnlijkheid ook een symptoom. Wanneer men op een glutenvrij dieet gaat, behoort de migraine tot verleden tijd. (25, 26)

Auto immuunziekten en andere chronische aandoeningen

Multiple Sclerose

>

ms

Clinical Reviews and Immunology publiceerde in 2012 een studie van Fasano, waarin gesteld wordt dat gluten leiden tot auto immuunziekten en andere chronische aandoeningen. De studie concludeerde dat Multiple Sclerose-patiënten door gluten te mijden een stap voorwaarts kunnen gaan, vanwege het verband tussen gluten, lekkende darm en Multiple Sclerose. Probiotica (met name Lactobacilli) zouden bescherming tegen MS kunnen bieden. (27) MS-patiënten die glutenvrij gingen eten, merkten een terugkeer van symptomen toen zij weer op de oude voeding overgingen. (28) Andere studies bevestigen dat glutenovergevoeligheid van darm naar hersenen loopt. (29,)(lees het artikel)

Lekkende darm

Consumptie van gluten staat in verband met een grotere doorlaatbarheid van de darmwand. Een dagelijkse inname van 16 gram gluten zou binnen een week leiden tot vermoeidheid en GI-symptomen. (30, 31, 32)


Is spelt een oplossing?

Van Nederlands Bakkerij Centrum: Regelmatig wordt gedacht dat speltbrood geschikt is voor mensen met een tarweallergie. Dit is helaas niet het geval. Omdat spelt verwant is aan reguliere tarwe en sterke overeenkomsten in eigenschappen vertoont, is deze graansoort ook niet geschikt voor mensen met bijvoorbeeld coeliakie. Voor speltbrood worden meestal speltrassen gebruikt die een kruising zijn tussen oerspelt en de huidige broodtarwe. Spelt is dus zeer nauw verwant aan tarwe en de eiwitten van deze twee graanrassen lijken erg op elkaar. De Europese Commissie heeft ook bepaald dat wanneer spelt of khorasantarwe (voorheen kamut) als ingrediënt worden gebruikt, daarbij verwezen moet worden naar het allergeen tarwe.

Spelt is niet glutenvrij, bevat gliadine en glutenine proteïnen (gluten dus), en is dus niet geschikt voor mensen met coeliakie en een gluten overgevoeligheid. (33, 34)

De gluten in spelt zijn wateroplosbaar en worden gedegradeerd door hitte. Ook worden ze makkelijk afgebroken. Tarwegluten zijn anders: ze breken niet af in water, en lijken sterker te worden wanneer ze gemixed worden.

Er zijn wel gezonde glutenvervangers. Ook biedt spelt voordelen boven tarwe. Typ in het zoekvak rechts glutenvervangers of spelt gezonder, voor meer informatie.


© 2016, GoedGezond.


Vind je dit artikel informatief?

Geef de info door (via onderstaande button’s)!

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Sinds kort zit Goedgezond ook op Facebook! Help je mee om de pagina bekend te maken? Vergeet dan niet op ‘vind ik leuk te klikken’ ;-) Thanks!