Gezondheid-divers Vetten

Vetten brandstof voor kankercellen: Te hoge vetinname maakt kankercellen agressief

Metastase
Share Button

Niet alle kankercellen zijn even agressief. Sommige kunnen geneutraliseerd worden, maar anderen gebruiken vetten wat ze agressief maakt en de ideale omstandigheden creëert om uit te kunnen zaaien. Dit laten twee studies weten. Dit betekent niet dat we vetten moeten mijden, wel laat het zien waar een ongecontroleerde vetinname toe kan leiden.

Te hoge vetinname brandstof voor kankercellen

In dit artikel vind je twee uitkomsten kankeronderzoeken

  • Vetopslag in cellen maakt kankercellen agressief, Journal Cancer Research 1
  • Kankercellen kunnen uitzaaien door hoge vetinname, Journal Nature 2

Kankercellen die vetdeeltjes verzamelen om te overleven

Een paar maanden geleden publiceerde Cancer Research een studie van de Lund University (Zweden). Hieruit bleek dat sommige kankercellen in staat zijn om vetdeeltjes op te hopen, wat hen agressiever maakt en de kans op uitzaaiing verhoogt. Sommige kankercellen kunnen geneutraliseerd worden door straling en chemotherapie, maar deze kankercellen niet.

Ideale omgeving voor een tumor

Een kankertumor houdt van een vijandige, zuurstofarme omgeving, met een lage pH waarde (zure omgeving) en gebrek aan nutriënten. De cellen die in zo’n omgeving overleven heten ‘stress cellen’, en leggen meer agressie aan de dag. Het onderzoek over de gelijkenis tussen stress cellen en vetcellen nam enkele jaren in beslag.

De studie co-auteur professor Mattias Belting legde in Cancer Research uit:

 “Om binnen de tumor te kunnen leven, zoeken de stress cellen een rustplaats. Vervolgens worden ze ontoegankelijk voor straling en chemotherapie, maar kunnen ze nog steeds vetdeeltjes ophopen. Het vet is de brandstof voor ze. Als ze later hun rustplaats verlaten kunnen ze groeien en uitzaaien.”

Dat cellen van een kwaadaardige tumor een verschuiving ervaren tussen goede en slechte tijden is al enige tijd bekend. De goede tijden bestaan alleen uit het ‘oogpunt’ van de kankercellen en doen zich voor wanneer kanker zich kan uitspreiden.

Studieauteur Julien Menard:

 “We weten dat het normaal gesproken slechts een heel klein percentage kankercellen is die de bloedbaan inkomt,  en in staat is om uitzaaiing te bewerkstelligen. Ze kunnen de vetopslag gebruiken voor energie, om hun eigen celmembranen te bouwen of om signaleringsstoffen te produceren, maar ze kunnen dit ook tegelijkertijd doen.”

Voorkomen dat kankercellen hun gewenste brandstof krijgen

Deze nieuwe kennis kan gebruikt worden om uitzaaiingen tegen te gaan. Metastase is meestal de oorzaak van kanker gerelateerd overlijden. Als meer bekend is over de manier waarop de stresscellen vetreserves verzamelen, kan voorkomen worden dat ze deze vorm van brandstof krijgen. Er is al een medicijn met dit effect op de markt, Heparine. Dit is een anti-trombose middel dat niet alleen de capaciteit heeft op bloedklonters op te lossen, maar ook om de hoeveelheid brandstof die kankercellen opnemen uit vetdeeltjes te verminderen.

“Studies waarbij duizenden patiënten betrokken waren, hebben aangetoond dat kankerpatiënten die heparine kregen, een betere uitkomst hadden dan patiënten die het zonder dit medicijn stelden. Diverse klinische studies die het effect van heparine tegen kanker onderzoeken zijn onderweg. Als de behandeling werkt, komt dit deels doordat de stresscellen geen vetreserves meer konden ophopen.”

Obese mensen hebben meer vetdeeltjes in het bloed, en het is bekend dat de tumoren van obese mensen agressiever zijn.

Onderscheid tussen cellen die uitzaaien en ‘normale’ tumorcellen

Een zojuist uitgekomen studie in Journal Nature laat ook de rol van vet zien bij de uitzaaiing van kanker. Een hoge vetinname maakt uitzaaiing veel beter mogelijk. Deze studie is gepubliceerd in Nature en kwam tot stand door het Institute for Research (Barcelona). Het onderzoek is deels gefinancierd door het Britse Worldwide Cancer.

In de studie werd voor de eerste keer een specifieke proteïne bij kankercellen geïdentificeerd met de naam CD36. CD36 zit in de celmembranen van tumorcellen en is verantwoordelijk voor de opname van vetten. Deze eigenschap maakt het onderscheid tussen cellen die uitzaaiingen tot stand brengen en  ‘gewone’ tumorcellen. Dit onderzoek toont dat metastase bevorderd word door een hoge vetinname.

Palmitinezuur

Voor het onderzoek kregen muizen vetrijke voeding inclusief palmitinezuur (een component van palmolie). Ze ontwikkelden de meest agressieve uitzaaiingen. CD36 was aanwezig in de metastase kankercellen bij patiënten met verschillende tumoren: in de mond, op de huid, eierstokken, blaas en longen. Om de essentiële rol van CD36 in de uitzaaiingen te bevestigen, werd CD36 toegevoegd aan non-metastatische kankercellen. Deze cellen werden vervolgens metastatisch.
Auteur van de studie professor Benitah:

“Hoewel we dit nog niet op alle tumorcellen getest hebben, kunnen we stellen dat CD36 een algemene marker van metastatische cellen is. We verwachten dat deze studie een grote impact op de wetenschap en verdere onderzoeken heeft en we hopen dat op basis van deze gegevens een anti-metastase behandeling kunnen valideren. Dit soort dingen gebeuren niet elke dag.”

Het team keek ook naar de rol van de vetinname op de metastase. Muizen met een vetrijk dieet kregen een type mondkanker geïnjecteerd, die bij mensen voorkomt. Het vetrijke dieet veroorzaakte grotere en snellere uitzaaiingen bij 50% meer muizen.

Het verzadigde vetzuur palmitinezuur werd onderzocht -het primaire bestanddeel van dierlijke en plantaardige vetten en aanwezig in palmolie dat ook in veel huishoudproducten, pindakaas, bewerkte voeding en tandpasta zit. De onderzoekers behandelden menselijke mondtumoren met palmitinezuur voor twee dagen, en injecteerden ze vervolgens in muizen met een standaard dieet. Alle muizen met CD36 en die behandeld waren met palmitinezuur ontwikkelden uitzaaiingen.

“Alle muizen die met menselijke tumorcellen waren ingeënt, laten een direct verband zien tussen de vetopname en de toegenomen uitzaaiingen via CD36. Er zijn meer studies nodig om dit intrigerende verband te ontrafelen, vooral om dat geïndustrialiseerde landen een alarmerende toename van de consumptie van verzadigde vetten en suikers registreren. Vet is nodig voor de functie van het lichaam, maar een ongecontroleerde inname heeft effect op de gezondheid zoals darmkanker al laat zien, en ook effect op uitzaaiing, zoals we demonstreerden.”

Kankerbehandeling zonder bijwerkingen

De onderzoekers toonden ook aan dat uitzaaiingen volledig voorkomen werden door CD36 te blokkeren. Bij muizen waarbij al uitzaaiing had plaatsgevonden, zorgde een blokkering van CD36 voor een vermindering van 20% van uitzaaiingen. Bij andere vond er een drastische vermindering van 80-90% plaats. Dit werd allemaal bereikt zonder noemenswaardige bijwerkingen.  De onderzoekers ontwikkelen nu nieuwe behandelingen tegen CD36 die in de toekomst bij een breed scala van kankertypen gebruikt kunnen worden.

Dit zijn resultaten die het roer drastisch kunnen omgooien en die duizenden levens per jaar kunnen redden.


Waarom angst voor vetten onnodig is

Vetten zijn onmisbaar en niet iets om angstig voor te zijn. Lichaamsvet is essentieel om te overleven en vet is een belangrijke energiebron. Vet beschermt je interne organen en voor een noodzakelijke energievoorraad in moeilijke tijden. Vetarm eten beschermt de gezondheid van lichaam en brein niet. Deze nutriënten dienen als precursor voor hormonen en als bouwstof voor de cellen. Uit vet wordt cholesterol gemaakt, eveneens een belangrijke bouwstof voor bijvoorbeeld testosteron, en voor een goed functionerend brein. Vetten mijden gaat ten koste van de geslachtshormonen: men krijgt hongerpieken, stemmingswisselingen en mogelijk depressie. Een tekort aan essentiële vetten kan leiden tot een hormonale disbalans en tot falen van de organen. Zo worden de omega-3 vetzuren niet door het lichaam zelf gemaakt, en moeten deze uit voeding gehaald worden. Uit linolzuur wordt GLA gemaakt, wat eveneens belangrijk is voor oestrogeen en testosteron en de celwanden soepel houdt en oleocanthal uit olijfolie beschermt juist tegen kanker. Kokosolie bevat veel verzadigde vetten, maar die zijn (bij een normale inname) niet schadelijk. EPA, DHA en ook arachidonzuur zorgen voor een goede functie van veel lichaamssystemen (afweer en hormonen) en ook het bloed, de bloedvaten en het zenuwstelsel hebben ze hard nodig. Zonder essentiële vetzuren slaat het geheugen geen informatie meer op, verliezen de celwanden elasticiteit en ontstaan er ontstekingen en ziekten. In ‘Lichaamsvet verlagen doe je niet door gezonde vetten te mijden’, lees je wat de goede percentages aan lichaamsvet zijn (en ook hier vind je meer informatie). Vetten zijn dus nodig, en alleen ongezond bij een ongecontroleerde inname.  Ook de transvetten zijn grote boosdoeners en zoals uit bovenstaand onderzoek blijkt, is een teveel aan palmitinezuur ook schadelijk. Om veilig van de voordelen van vetten te profiteren, moeten we ze dus wel consumeren en kunnen we de richtlijnen volgen die over het algemeen gelden: 30% van de totale dagelijkse voedingsinname zou uit vetten moeten bestaan, en hiervan bestaat dan weer minder dan 10% uit verzadigde vetten. Transvetten zouden maar 1% van de totale inname mogen innemen. 3 4 5


Foto: Juan Gaertner/Shutterstock

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Volg Goed Gezond op sociale media

Kijk op Facebook pagina voor meer tips en nieuws (vergeet niet op 'vind ik leuk' te klikken :-)

We gebruiken cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Via de cookies wordt informatie over uw gebruik van onze site gedeeld met partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services.