Voeding

Hoogleraar: “Eet meer zout. Een lage zoutinname verhoogt de kans op hartfalen”

Share Button
De huidige zoutconsumptie is te laag en dit verhoogt het risico op hartfalen, meldt een publicatie in European Heart Journal. We zouden meer dan de aanbevolen hoeveelheid van 6 gram zout per dag moeten nuttigen, om gezondheidsproblemen te voorkomen. Het is niet de eerste keer dat zulke bevindingen gemeld worden.

Meer zout eten om risico’s te verlagen

Volgens de World Health Organization zouden volwassenen minder dan 5 gram zout per dag moeten eten. Het Voedingscentrum adviseert een maximale portie van 6 gram zout.

Hoeveel zout ‘moeten’ we dan nemen?

Studieauteur, professor S. Yusuf, Mc Master University (Canada):

“Studies tonen dat een dagelijkse inname beneden de 3 gram de kans op sterfte, hartaanval en hartfalen vergroot.”

Het probleem is volgens de professor dat een lage inname de natuurlijke lichaamsbalans ondermijnt. De bevindingen staan gedetailleerd in een rapport dat gepubliceerd is door het European Heart Journal. De World Heart Federation, European Society of Hypertension en European Public Health Association waren bij de publicatie betrokken en benadrukken eveneens dat een lage zoutinname gevaren met zich meebrengt.

Uit het rapport:

“Een zoutinname onder de 2.3 gram per dag over een langere periode is niet raadzaam. Er is geen bewijs dat dit gunstig is en het baart zorgen omdat het schadelijk is.”

De professor adviseert volwassenen om tussen de 7.5 en 12.5 gram zout per dag eten. Hij is het niet eens met de huidige Britse richtlijn van maximaal 6 gram per dag, een richtlijn die ook het Voedingscentrum hanteert.

Het gaat er dus niet om, om de zoutinname te meerderen als je al voldoende zout inneemt.

Zout, uit welke voedingsbron?

Andere experts zijn tegen het advies van Yusuf, omdat we nog altijd een derde meer eten dan we zouden moeten. En daar hebben ze misschien wel punt. De voedingsindustrie doet in veel producten ladingen zout. En dit is meestal in combinatie met voeding van zeer lage kwaliteit. Want het is zeker niet onbelangrijk om te weten, dat de bron van het geconsumeerde zout wel uitmaakt. Zout uit verse vis is anders dan die uit hoogst bewerkte voeding. Ook hebben variatie in de voeding en de consumptie van ruim voldoende groenten en fruit zo hun eigen gunstige effecten.

De zoute producten waarmee de industrie ons overlaadt, zouden liever vermeden worden. De voedingsindustrie kan hier zelf natuurlijk ook een en ander in veranderen. Een recente studie meldt dat zout in brood zou met 37% verminderd kan worden en bij vlees is dit 67%. 1

In het ideale geval kunnen we in plaats daarvan keltisch zout of himalaya zout consumeren.


Waarom ons lichaam zout nodig heeft, en de beste vervangers voor tafelzout


Kalium, een belangrijke speler bij de bloeddruk

De kalium consumptie is ook belangrijk om de bloeddruk te verlagen. En om specifieker te zijn: de kalium-natrium ratio. De inname van kalium staat in verband met een lagere bloeddruk bij mensen die geen bloeddruk verlagers nemen, en het effect van dit mineraal is significant. Bij een hoge bloeddruk kan een gecontroleerde zoutinname in combinatie met een toegenomen kaliuminname voordelen opleveren. 2 Hoe minder natrium er via de urine wordt uitgescheiden –een goede maatstaf voor recente zoutconsumptie- des te groter het risico op overlijden door een hartaanval. 3In 2016 verschenen de uitkomsten van een grootschalige studie (130.000 deelnemers uit 49 landen) waaruit eveneens bleek dat een te lage zoutinname risicovol is. 4

Ook hier werd geconcludeerd dat

  • Een verlaagde zoutconsumptie tot hartaanvallen en beroerten kan leiden: een lage zoutinname bleek juist in verband te staan met meer hartaanvallen, beroertes en sterfgevallen. De hoge bloeddruk bleek hier niet veel mee te maken te hebben.

Volgens de studieauteur, professor klinische epidemiologie Andrew Mente, is het advies van een lage zoutconsumptie alleen voor mensen met een hoge bloeddruk. En hoewel de bloeddruk hierdoor weliswaar verlaagt zou dit effect te verwaarlozen zijn. Mente meldde dat een lage zoutinname de bloeddruk slechts zeer bescheiden verlaagt, en dat een dagelijkse zoutconsumptie lager dan 3 gram risico’s met zich meebrengt. Een zoutarm dieet weegt volgens hem niet op tegen de eventuele voordelen. Andere studies melden dat een lagere natriuminname gunstig kan zijn, mits voor een kort termijn en bij een hoge bloeddruk. Hoe het fundament van de stelling “zout is slecht voor de cardiovasculaire gezondheid” ontstond?

Relatie tussen zout en bloeddruk

Een meta-analyse waarbij 6250 objecten betrokken waren liet helemaal geen relatie zien tussen de zoutconsumptie en hartaanvallen, beroerten en overlijden (American Journal of Hypertension. 6 Zoutreductie leidde slechts tot een minieme afname van 1.1 mmHg (systolische bloeddruk) en 0.6 mmHg (diastolische bloeddruk). 7 De correlatie tussen zout en het risico op cardiovasculaire gebeurtenissen was ook niet duidelijk bij 1500 oudere mensen die 5 jaar lang gevolgd werden. 8

Een andere grootschalige studie (deelnemers: 78 miljoen Amerikanen die 14 jaar gevolgd werden) liet zien dat hoe meer zout men at, des te lager de kans op cardiovasculaire gebeurtenissen was. (American Journal of Medicine 9) Soortgelijke uitkomsten worden gemeld in een publicatie van the BMJ: de bevolkingsgroep die het meeste zout consumeerde had een gezondere bloeddruk. 10

Hyper- en hyponatriëmie

Tafelzout is natrium chloride, dat voor 40% uit natrium en voor 60% uit chloride bestaat. Natrium is een essentiële voedingsstof en een belangrijke regulator van lichaamsvloeistoffen. Zowel te weinig zout (hyponatriëmie) als te veel (hypernatriëmie) kan leiden tot misselijkheid, braken, transpireren, dehydratatie of diarree. Ongeveer 90% van de natrium die we consumeren verlaat het lichaam via de urine. De nieren reguleren het natriumniveau via complexe mechanismen waarbij aldosteron, angiotensine en renine betrokken zijn. Ook de activatie van het sympathische zenuwstelsel is erbij betrokken.

De zoutinname komt via twee manieren: door toegevoegd zout bij aan een maaltijd en door kant-en-klaar en/of andere bewerkte voeding. Tegenwoordig is zo’n 80% van de zoutconsumptie afkomstig van bewerkte voeding. Ook andere voedingscomponenten kunnen natrium bevatten, zoals MSG (mono natrium glutamaat, E621) en natrium benzoaat: deze vormen van zout verhogen de bloeddruk. 11

Natrium chloride is al eeuwen een effectief middel tegen bacteriën en zelfs tegen sommige virussen. Zout verbetert ook de smaak, textuur, consistentie van voeding en zelfs de vochtinhoud van voeding. Ter voorbeeld: zout kan voor 20% meer gewicht (vocht) in vlees zorgen. Ook ondersteunt de stof het fermentatieproces. Een onmisbare stof voor de voedingsindustrie dus, maar dit rijkelijk gebruik kan onze lichaamsprocessen uit balans brengen.

Balans tussen kalium en natrium

Het gaat allemaal om balans. Het is onze taak om evengoed te letten op deze balans, ook al melden sommige onderzoeken (zoals die van AJN, 9) dat meer zout tot een meer normale bloeddruk leidt. En natuurlijk gaat het ook om de kalium-natrium ratio. Het behoud van een goed evenwicht is lastig, omdat het zelf reguleren hiervan uit handen is genomen: er wordt immers van alles in de voeding gestopt zonder ons medeweten en zonder dat we erom vragen. In het gunstigste geval zouden we het zelf regelen.

Gevoeligheid voor zout

Wat voor veel voedingsstoffen geldt, geldt ook voor zout: de een kan er gevoeliger op reageren dan de ander. De respons van de bloeddruk op de zoutconsumptie varieert dan ook van persoon tot persoon. Dit is waarschijnlijk ook een van de redenen van de conflicterende resultaten uit de onderzoeken. Sommige mensen zijn overgevoelig voor zout en anderen zijn juist resistent voor zout. Globaal gezien is 51% met een hoge bloeddruk overgevoelig voor zout. 12 Wie overgevoelig voor zout is zou de kalium consumptie kunnen verhogen. 13 14 15

Geen accurate metingen

Een recente studie die media aandacht kreeg was de hoge zoutinname via bepaalde voeding die in verband zou staan met hogere sterftecijfers. De auteurs gaven toe dat ze geen causaliteit konden bewijzen en “dat dit niet bewijst dat veranderingen in de voeding het risico verlagen.” In de studie werd de natriumconsumptie niet accuraat gemeten. In veel studies van de afgelopen tijd waarin de link tussen zoutconsumptie en cardiovasculaire problemen wel gelegd werd, werd de zoutinname niet gescheiden van de andere dieetgewoonten (zoals de inname van kalium via groenten en fruit, lichamelijke activiteit, alcoholgebruik).

Jodium

Aan tafelzout is jodium toegevoegd, en een natriuminname die lager ligt dan 3 gram per dag kan ook consequenties voor de schildklier hebben. Ook wat dit betreft zijn er tegengestelde geluiden te horen. Maar het feit dat in Nederland jodium aan het zout is toegevoegd -om een jodiumtekort te voorkomen- zegt toch eigenlijk genoeg. 16

Al met al zijn onderzoeken nog altijd in conflict met elkaar en lukt het onderzoekers vooralsnog niet om een adequate hoeveelheid zout vast te stellen. Het lijkt erop dat een lage zoutinname ook nadelige gevolgen voor de gezondheid heeft. Als er gevaren aan zout zitten, dan is het wel handig als hier duidelijke en goed onderbouwde uiteenzettingen over waren. En dat ontbreekt er tot nu toe aan. Meer studies die de risico’s van een te lage zoutconsumptie aantonen zijn wellicht net zo wenselijk.

Share Button

Blijf op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws

Voer je e-mailadres in, en ontvang bericht in je mailbox als er een nieuw artikel is!

Volg Goed Gezond op sociale media

Meer gezondheid, natuurlijk gezond en voeding

Goedgezond zit ook op Facebook! Meer nieuws vind je op de FB-pagina (vergeet niet op 'vind ik leuk' te klikken :-)