Hoe morfine chronische pijn veroorzaakt

Paradoxaal genoeg veroorzaakt morfine volgens studies chronische pijn. En stimuleren het langdurige ontsteking. Hoe zit dit?

Morfine verlengt duur van de pijn

Bij chronische pijn wordt morfine vaak uitgeschreven. En geeft het snel verlichting. Maar hier lijkt het voordeel dan ook direct te stoppen. Dit meldt een onderzoek in  journal Anesthesia & Analgesia. 1

Paradoxaal genoeg verlengen morfineachtige pijnstillers juist de duur van pijn. Ook stimuleren ze langdurige ontsteking. Misschien toch een reden om eens aan natuurlijke pijnstillers te denken.

“Er zit een donkere kan aan opioïden die veel mensen niet in de gaten hebben.”

Studieauteur prof L. Watkins/Journal Anesthesia & Analgesia

“Opioïde pijnstillers zijn effectief voor acute pijnverlichting. Er is wat dat betreft geen middel dat beter werk. Maar er is  weinig onderzoek gedaan naar wat er in de weken tot maanden daarna gebeurt, wanneer men gestopt is.”

Voor het onderzoek werden vier groepen ratten gebruikt, die kregen

  • een gemiddelde dosis voor de duur van 7 dagen
  • 10 dagen lang een dosis, met een afbouw vanaf dag 8 tot 10
  • 10 dagen lang een dosis, waarna de dosis abrupt stopte 
  • alleen saline injecties

De ratten die morfine kregen, hadden 3 weken na de  operatie nog pijn. Dit was bij de salinegroep niet het geval. Bij ratten die 10 dagen lang morfine kregen, hield de pijn langer aan.

Afbouwen maakt geen verschil

De studie liet zien dat het afbouwen van de dosis geen verschil maakt. Volgens de auteur heeft dit daarom niks te maken met ontwenningsverschijnselen maar is er iets anders aan de hand.

Morfine stimuleert langdurige ontsteking

Hoe gebeurt dit dan?

Ook zenuwpijnen kunnen verergeren door morfine en morfineachtige pijnstillers

In de hersenen zitten meer gliacellen dan neuronen. Hun functie is bescherming bieden aan de zenuwcellen. En het aansturen van de immuunresponses, waaronder inflammatie. Als gliacellen actief zijn, komt een ontstekingsrespons op gang. Dit bereidt ze voor op de tweede aansturing: morfine. Op de tweede activatie reageren gliacellen heftiger en langer. Zo creëren ze een langdurige staat van ontsteking en soms weefselschade.  1 

Meer zenuwpijn

Dit komt overeen met eerdere bevindingen. 2 Zoals uit een studie van dezelfde wetenschappers, ook op ratten. Hieruit bleek dat een paar dagen behandeling met morfine:

  • Perifere zenuwpijn verlengt en verergert
  • Ontstekingsroutes activeert

Bij ratten die tijdig stopten met morfine vond geen verlenging van pijn plaats

Doen weinig bij pijn

Dan zijn er ook nog andere bevindingen. Natuurlijk verhogen morfine en aanverwante opioïde pijnstillers de kans op verslaving. Maar ze zijn ook nog van weinig nut bij pijn.

Wat men ervaart is slechts een hele kleine verbetering van pijn, m.u.v. pijn door kanker. Sterker nog: morfine en andere opioíden hebben hetzelfde effect als non-opioïden zoals NSAID’s (ibuprofen en dergelijke). 3 

Tot deze conclusie kwamen onderzoekers na analyse van 96 klinische testen. Hier waren 26.000 mensen bij betrokken. 

  • Slechts 12% van de patiënten die morfine kreeg ondervond verlichting
  • Maar 8% kon beter lichamelijk functioneren
  • Een luttele 6% kon er beter door slapen

En als er voordeel is, gaat dit na verloop van tijd voorbij. “Gezien het duidelijke risico op serieuze schade, zou het gebruik van opioïden niet moeten voortduren zonder duidelijk bewijs dat ze werken.” 3

Salie beter effect dan morfine

Wat interessant is, is dat Salvia officinalis hetzelfde effect heeft als morfine. 4 Dit maakt de plant geschikt om pijn van neurologische oorsprong te bestrijden, vooral allerlei soorten hoofdpijn. 4

In salie zit ook hydro-alcohol extract: dit heeft een ontstekingsremmende werking. Die werkt via een opioïde mechanisme. Bij muizen werkte het eveneens bij neuropathische pijn. 5 6